Nâng cao năng lực số cho cán bộ, công chức Thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Tham dự Hội thảo có ông Phạm Đức Hải, nguyên Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh; ông Bùi Đỗ Trọng Nhân, chuyên viên Sở Nông nghiệp và Tài nguyên, Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh; ông Phạm Xuân Khánh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND phường Tân Định; TS. Nguyễn Trần Nam, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Thành phố Hồ Chí Minh; đồng chí Trần Quang Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Chính trị phường Xuân Hòa; TS. Đào Hưng, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Về phía Học viện có TS. Phạm Quang Quyền, Quyền Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện; TS. Nguyễn Thị Phương, Phó Giám đốc Phân hiệu Học viện tại Thành phố Hồ Chí Minh, cùng lãnh đạo các đơn vị, giảng viên, viên chức của Phân hiệu. 

Phát biểu đề dẫn, TS. Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công, Chủ nhiệm Đề tài khoa học thuộc Chương trình Khoa học và Công nghệ cấp Bộ trọng điểm “Ứng dụng chuyển đổi số trong công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng, phát triển năng lực số cho cán bộ, công chức theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp” nhấn mạnh, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang làm thay đổi mạnh phương thức quản trị, khi thẩm quyền, trách nhiệm và khối lượng công việc được đưa gần hơn về cấp cơ sở. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số và dữ liệu số trở thành điều kiện quan trọng để bộ máy vận hành thông suốt, còn cán bộ, công chức là chủ thể trung tâm. 

Theo TS. Hoàng Ngọc Hải, năng lực số không chỉ là kỹ năng sử dụng máy tính hay phần mềm, mà còn bao gồm khả năng khai thác và ra quyết định dựa trên dữ liệu; tác nghiệp, phối hợp trên môi trường số; bảo đảm an toàn dữ liệu; tư duy đổi mới và ứng dụng AI, tự động hóa vào công vụ.

Hội thảo tập trung vào ba vấn đề: xây dựng khung năng lực số gắn với vị trí việc làm và đánh giá cán bộ, công chức; đổi mới đào tạo, bồi dưỡng thông qua nền tảng số, dữ liệu và AI; hoàn thiện thể chế, cơ chế phối hợp, hạ tầng và điều kiện bảo đảm cho liên thông, chia sẻ dữ liệu. Mục tiêu không chỉ là “đào tạo kỹ năng số” mà hướng tới hình thành năng lực thực thi công vụ trong môi trường số.

Trình bày tham luận “Vai trò của Đảng ủy phường, xã trong phát triển năng lực số và thúc đẩy chuyển đổi số”, ông Phạm Đức Hải, nguyên Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, chuyển đổi số ở cơ sở trước hết là quá trình đổi mới tư duy và phương thức quản trị, trong đó cấp ủy phường, xã giữ vai trò lãnh đạo, định hướng và tổ chức thực hiện.

Theo ông Phạm Đức Hải, cần nhận diện đúng điểm nghẽn về năng lực, chuyển từ quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu và bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Người đứng đầu, cán bộ, đảng viên phải tiên phong sử dụng nền tảng số, gắn chuyển đổi số với nâng cao chất lượng phục vụ người dân. 

Tiếp cận từ yêu cầu thực thi chính sách đô thị, ông Bùi Đỗ Trọng Nhân, chuyên viên Sở Nông nghiệp và Tài nguyên, Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng năng lực số đã trở thành một cấu phần của năng lực thực thi công vụ.

Năm nhóm năng lực cần chú trọng gồm tư duy số; khai thác dữ liệu; thực hiện công vụ trên môi trường số; ứng dụng AI; an toàn, an ninh và đạo đức số. Đào tạo cần chuyển từ phổ cập kỹ năng sang phát triển năng lực thực hành, xây dựng khung năng lực số theo từng vị trí việc làm; trong đó, công nghệ đóng vai trò hỗ trợ, còn con người quyết định và chịu trách nhiệm. 

Từ thực tiễn cơ sở, ông Phạm Xuân Khánh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng năng lực số chịu tác động đồng thời bởi thể chế, đặc điểm đội ngũ, hạ tầng công nghệ, khối lượng công việc, đào tạo, văn hóa tổ chức và vai trò người đứng đầu.

Theo đại biểu, cần xây dựng khung năng lực số theo vị trí việc làm, đánh giá khoảng cách năng lực, đào tạo thông qua tình huống công vụ, hình thành lực lượng “hạt nhân số” và nâng cao khả năng sử dụng dữ liệu, AI có trách nhiệm. 

Ở góc độ quản trị tổ chức, TS. Nguyễn Trần Nam, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, chuyển đổi số không nên bắt đầu bằng câu hỏi “đầu tư công nghệ gì”, mà trước hết phải xác định cần thay đổi cách quản trị và cách làm việc như thế nào.

Theo TS. Nguyễn Trần Nam, công nghệ chỉ tạo giá trị khi đồng thời có sự thay đổi về tư duy lãnh đạo, quy trình nghiệp vụ, năng lực người thực thi, quản trị dữ liệu và văn hóa tổ chức. Tham luận đề xuất quy trình bốn bước: Đơn giản hóa → Chuẩn hóa → Số hóa → Tự động hóa, nhằm tránh việc chỉ “vi tính hóa” những quy trình cũ. 

Về đào tạo, đại biểu đề xuất mô hình năng lực số ba tầng: năng lực nền tảng cho toàn thể cán bộ, công chức; năng lực nghiệp vụ số cho chuyên viên; năng lực quản trị số cho lãnh đạo, quản lý.

Trong phiên thảo luận, đồng chí Trần Quang Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Chính trị phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng thực tiễn vẫn còn những lúng túng trong tổ chức nâng cao năng lực số cho cán bộ, công chức. Vì vậy, công tác đào tạo, bồi dưỡng phải đổi mới cả nội dung và phương thức, sát nhu cầu công việc; đồng thời tiếp tục đầu tư hạ tầng, tăng kết nối và liên thông dữ liệu. 

TS. Đào Hưng, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị khung năng lực số cần kế thừa các quy định hiện có, cụ thể hóa theo từng vị trí việc làm và phân tầng theo các mức cơ bản, thành thạo, nâng cao.

Theo TS. Đào Hưng, năng lực dữ liệu phải được coi là một cấu phần quan trọng, bao gồm khả năng đọc, hiểu các chỉ báo, kết hợp nguồn dữ liệu và sử dụng dữ liệu trong điều phối, ra quyết định quản trị; đồng thời cần có hệ thống dữ liệu đủ đầy, liên thông. 

Từ góc nhìn đào tạo, bồi dưỡng, TS. Trần Thị Ngân Hà, giảng viên Khoa Hành chính và Quản trị, Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng năng lực số khu vực công cần được coi là một năng lực chiến lược, giúp chuyển cán bộ, công chức từ người vận hành sang chủ thể kiến tạo giá trị công.

Theo TS. Trần Thị Ngân Hà, cần xây dựng khung năng lực số chuyên nghiệp, đổi mới phương thức đào tạo, phát huy vai trò người đứng đầu và đánh giá hiệu quả dựa trên trải nghiệm của người dân và giá trị công được tạo ra. 

Kết luận Hội thảo, TS. Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công ghi nhận các tham luận, ý kiến trao đổi đã tiếp cận năng lực số từ nhiều góc độ: thể chế, vị trí việc làm, dữ liệu, công nghệ, đào tạo, bồi dưỡng và thực tiễn vận hành chính quyền cơ sở.

TS. Hoàng Ngọc Hải nhấn mạnh cần tiếp tục nghiên cứu năng lực số theo hướng gắn với vị trí việc làm và kết quả thực thi công vụ, tránh đồng nhất năng lực số với khả năng sử dụng một số phần mềm, công cụ. Đào tạo, bồi dưỡng phải xuất phát từ khoảng cách năng lực thực tế, đồng thời gắn với hạ tầng, dữ liệu, quy trình, cơ chế phối hợp và trách nhiệm của người đứng đầu.

Các ý kiến tại Hội thảo sẽ là nguồn luận cứ khoa học và thực tiễn để nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện các nội dung của Đề tài khoa học thuộc Chương trình Khoa học và Công nghệ cấp Bộ trọng điểm, hướng tới các giải pháp phát triển năng lực số có tính khả thi, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền địa phương hai cấp và chất lượng phục vụ người dân.