Đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Động lực phát triển các vùng kinh tế - xã hội

Hội thảo do PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương và PGS.TS. Nguyễn Văn Hậu, Chánh Văn phòng Đảng ủy, Trưởng ban Công tác Đảng - Đoàn thể, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ nhiệm Đề tài đồng chủ trì.

Tham dự Hội thảo có các đại biểu, nhà khoa học đến từ các cơ quan, đơn vị ngoài Học viện, gồm: GS.TS. Võ Chí Mỹ, Phó Chủ tịch Hội Trắc địa - Bản đồ - Viễn thám Việt Nam; Thiếu tướng Ngô Nam Cường, Phó Tư lệnh Quân khu 4; PGS.TS. Trần Huy Hoàng, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam; PGS.TS. Lưu Quốc Đạt, Phó Trưởng Khoa Kinh tế Phát triển, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội; PGS.TS. Nguyễn Quốc Long, Trưởng Bộ môn Trắc địa mỏ, Trường Đại học Mỏ - Địa chất; ThS. Nguyễn Tất Sơn, Chủ tịch Hội đồng, Viện Quản trị Chính sách và Chiến lược phát triển, thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam; bà Lê Nguyễn Thiên Nga, Kiến trúc sư trưởng Đề án Từ Chính sách ra Cuộc sống và Vòng tròn Chính sách; PGS.TS. Phạm Thị Làn, Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Mỏ - Địa chất.

Về phía Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh có PGS.TS. Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền; PGS.TS. Hoàng Văn Hoan, Phó Vụ trưởng Vụ Các trường Chính trị; TS. Nguyễn Tiến Thư, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển; TS. Trịnh Thị Xuyến, Phó Viện trưởng Viện Chính trị và Quan hệ quốc tế; PGS.TS. Nguyễn Phú Lợi, Giảng viên cao cấp Viện Dân tộc và Tôn giáo; TS. Tạ Quang Tuấn, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận Chính trị; TS. Chu Thị Khánh Ly, Giảng viên chính Học viện Hành chính và Quản trị công.

Cùng tham dự Hội thảo có các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, giảng viên, viên chức trong và ngoài Học viện quan tâm đến chủ đề Hội thảo.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh, đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là một trong những trụ cột chiến lược, chìa khóa để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Việc triển khai hiệu quả, bao trùm Nghị quyết số 57-NQ/TW, với phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau”, có ý nghĩa quan trọng trong thúc đẩy các địa phương, vùng miền phát triển nhanh, bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển.

PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng chỉ rõ những thách thức đặt ra đối với ba khu vực còn nhiều hạn chế về hạ tầng, nguồn nhân lực, mô hình sản xuất và năng lực quản trị, gồm Trung du và miền núi phía Bắc; Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ; Đồng bằng sông Cửu Long. Mỗi vùng có những tiềm năng, lợi thế và vấn đề đặc thù, đòi hỏi các giải pháp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phù hợp, từ phát triển nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, kinh tế số, logistics thông minh, năng lượng tái tạo đến quản lý tài nguyên nước, dự báo thiên tai và xây dựng nền tảng số phục vụ quản trị địa phương.

Theo PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, nghiên cứu về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại ba vùng có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn, góp phần hoàn thiện tư duy phát triển bền vững, bao trùm; đề xuất các giải pháp cụ thể, khả thi nhằm rút ngắn khoảng cách phát triển, thúc đẩy liên kết vùng, đồng thời nâng cao năng lực bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đặc biệt, nghiên cứu đặt con người ở vị trí trung tâm, hướng tới nâng cao đời sống, giảm bất bình đẳng và mở rộng cơ hội phát triển cho các cộng đồng, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số và người yếu thế.

Trên cơ sở đó, Hội thảo được kỳ vọng làm rõ cơ sở khoa học, chính trị, pháp lý; phân tích đặc thù, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp đột phá phù hợp với từng vùng, góp phần thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71/NQ-CP. Kết quả trao đổi tại Hội thảo sẽ cung cấp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn để Ban Chủ nhiệm Đề tài tiếp thu, hoàn thiện kết quả nghiên cứu.

Tập trung nhận diện thực trạng, đề xuất giải pháp đột phá

Với trọng tâm về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Hội thảo tập trung trao đổi, thảo luận những vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh tại các vùng được nghiên cứu.

Tại Phiên 1, các đại biểu tập trung vào một số nội dung như đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực công nghệ năng lượng hướng tới phát triển bền vững; ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh; tích hợp dữ liệu lớn và đồng bộ chuyển đổi số trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; cùng vấn đề hoàn thiện thể chế về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Các tham luận tại Phiên 1 đã cung cấp những góc tiếp cận đa chiều, từ đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực năng lượng, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quốc phòng, an ninh đến tích hợp dữ liệu lớn và hoàn thiện thể chế, qua đó góp phần làm rõ những yêu cầu, cơ hội và thách thức trong thúc đẩy các đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Những nội dung được gợi mở tại Phiên 1 tiếp tục được các đại biểu trao đổi, thảo luận, làm rõ thêm trong phiên làm việc.

Phiên 2 tiếp tục tập trung vào những vấn đề gắn với đặc thù từng vùng, trong đó có ứng dụng công nghệ UAV phục vụ nông nghiệp thông minh cho đồng bào dân tộc thiểu số vùng Trung du và miền núi phía Bắc; đề xuất mô hình tăng trưởng dựa trên đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho vùng Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ; thực tiễn đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại vùng Tây Nam Bộ.

Các tham luận tại Phiên 2 đã tập trung làm rõ những hướng tiếp cận và giải pháp gắn với đặc thù của từng vùng, từ ứng dụng công nghệ UAV trong phát triển nông nghiệp thông minh, đề xuất mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đến những kinh nghiệm thực tiễn tại vùng Tây Nam Bộ. Các nội dung trao đổi góp phần bổ sung những luận cứ thực tiễn cho việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp đột phá phù hợp với điều kiện của từng vùng, hướng tới phát huy tiềm năng, thế mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Phát biểu kết luận Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương ghi nhận và đánh giá cao chất lượng chuyên môn cùng tinh thần tâm huyết của các nhà khoa học, chuyên gia qua các bài tham luận mang tính gợi mở, giàu hàm lượng tri thức và có giá trị thực tiễn cao. Hội thảo đã làm rõ nhiều góc nhìn chiến lược mới mẻ, đặc biệt là việc tái định vị các "vùng trũng" thành những khu vực giàu tiềm năng phát triển năng lượng sạch, cũng như khẳng định tầm quan trọng của các vùng đất "phên dậu" trong việc gắn kết giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo đảm quốc phòng - an ninh trong bối cảnh chuyển đổi số. Bên cạnh đó, các ý kiến cũng nhấn mạnh mối quan hệ tương hỗ hai chiều giữa chính sách và thực tiễn, đặt ra yêu cầu không chỉ đưa nghị quyết vào cuộc sống mà còn phải đúc kết thực tiễn để hoàn thiện thể chế.

Coi đây là sự kiện mở đường có tính chất nền tảng, PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị nhóm nghiên cứu đề tài tiếp tục phối hợp với các nhóm chuyên gia tổ chức các tọa đàm chuyên sâu, chắt lọc những vấn đề cấp bách nhất để xây dựng các báo cáo kiến nghị, tư vấn chính sách trình các cấp có thẩm quyền. Mục tiêu cốt lõi là cụ thể hóa Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị vào thực tiễn, chuyển hóa dư địa phát triển của các địa phương thành động lực tăng trưởng thực chất. Thay mặt ban tổ chức, diễn giả trân trọng cảm ơn sự đóng góp trí tuệ của các đại biểu, gửi lời chúc sức khỏe và tin tưởng các kết quả nghiên cứu sẽ tiếp tục gặt hái nhiều thành công trong thời gian tới.