Hội thảo khoa học quốc gia “Quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số - Thực trạng và định hướng giải pháp”

GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và PGS.TS. Hoàng Mai, Trưởng khoa, Khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công đồng chủ trì Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có lãnh đạo Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; lãnh đạo Học viện Hành chính và Quản trị công; các đồng chí nguyên lãnh đạo Bộ Nội vụ, Văn phòng Quốc hội, Học viện Hành chính quốc gia và Học viện Hành chính và Quản trị công qua các thời kỳ; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và Thành phố Hà Nội; đại diện các học viện, trường đại học, viện nghiên cứu, hiệp hội nghề nghiệp, cơ quan nghiên cứu và quản lý trong các lĩnh vực hành chính, khoa học xã hội, giáo dục, công nghệ và chuyển đổi số; cùng đông đảo các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, giảng viên và đại biểu đến từ các bộ, ngành, địa phương và cơ sở đào tạo, nghiên cứu trên cả nước. Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Hoàng Mai nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành xu thế tất yếu và động lực quan trọng của đổi mới mô hình quản trị quốc gia, Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách lớn nhằm thúc đẩy xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và công dân số. Quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là sự đổi mới tư duy, phương thức quản trị, lấy dữ liệu làm nền tảng và người dân làm trung tâm.

Thời gian qua, quá trình chuyển đổi số trong quản trị phát triển xã hội đã đạt nhiều kết quả tích cực như hình thành các cơ sở dữ liệu quốc gia, mở rộng dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng công nghệ trong giáo dục, y tế, an sinh xã hội, lao động, việc làm và quản trị đô thị. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế về thể chế, hạ tầng số, chất lượng và khả năng liên thông dữ liệu, nguồn nhân lực số, khoảng cách số giữa các vùng miền, cũng như các vấn đề về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư.

Xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện mô hình quản trị phát triển xã hội trong kỷ nguyên số, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia nhằm tạo diễn đàn trao đổi giữa các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và các cơ quan hoạch định chính sách. Hội thảo là kết quả của quá trình nghiên cứu, tổ chức 4 tọa đàm chuyên đề và tuyển chọn gần 20 tham luận chất lượng.

Để đạt được mục tiêu đề ra, Ban Tổ chức đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận các nội dung trọng tâm sau:

Thứ nhất, đánh giá thực trạng quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số, làm rõ kết quả đạt được, những hạn chế, nguyên nhân và các vấn đề đặt ra về thể chế, hạ tầng, dữ liệu, nền tảng số và vai trò của các chủ thể quản trị.

Thứ hai, phân tích việc ứng dụng và tích hợp nền tảng số trong các lĩnh vực trọng yếu như giáo dục, y tế, lao động - việc làm, an sinh xã hội, quản trị đô thị thông minh và cung ứng dịch vụ công; đồng thời nhận diện những yêu cầu mới đối với quản trị xã hội trong bối cảnh phát triển kinh tế số và xã hội số.

Thứ ba, trao đổi về các định hướng và giải pháp hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và dữ liệu số, đổi mới phương thức quản trị theo hướng lấy dữ liệu làm nền tảng, người dân làm trung tâm; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số, thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm an toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và thúc đẩy sự tham gia của các chủ thể trong quản trị xã hội.

Thứ tư, đề xuất các khuyến nghị chính sách và luận cứ khoa học phục vụ xây dựng mô hình quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số, góp phần hoàn thiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi nhiều vấn đề có giá trị lý luận và thực tiễn, những góc tiếp cận đa chiều, góp phần làm rõ cơ sở khoa học và thực tiễn của quản trị phát triển xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ ở Việt Nam.

Tại Hội thảo, GS.TS. Trần Thọ Đạt chia sẻ nội dung về “Nhà máy xã hội và hàm ý chính sách cho Việt Nam”. GS.TS. Trần Thọ Đạt tập trung phân tích sự hình thành của “nhà máy xã hội” trong bối cảnh chuyển đổi số, nơi các nền tảng số và thuật toán không chỉ là công cụ công nghệ mà đã trở thành thiết chế định hình hành vi, phân phối nguồn lực và tạo ra giá trị xã hội. GS.TS. Trần Thọ Đạt đã chỉ ra sự dịch chuyển từ mô hình tư bản công nghiệp sang chủ nghĩa tư bản dữ liệu, trong đó dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên chiến lược, còn người dùng vừa là người tiêu dùng vừa là người tạo ra giá trị thông qua các hoạt động trực tuyến. Các nền tảng số tạo ra nhiều lợi ích về kết nối, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế, song cũng đặt ra những vấn đề như bất bình đẳng số, khai thác dữ liệu cá nhân, quyền lực độc quyền của các nền tảng và nguy cơ thao túng thông tin bởi thuật toán. Trên cơ sở đó, GS.TS. Trần Thọ Đạt đề xuất Việt Nam cần xây dựng mô hình quản trị số lấy con người làm trung tâm, phát triển hạ tầng và dữ liệu công, hoàn thiện thể chế quản trị nền tảng số, bảo đảm minh bạch thuật toán, tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh. Đây là những điều kiện quan trọng để phát triển xã hội số bao trùm, bền vững và giữ vững chủ quyền số quốc gia.

Tham luận tại Hội thảo về vấn đề “Quản trị phát triển giáo dục Việt Nam trên nền tảng số: thực trạng và giải pháp”, TS. Tô Hồng Nam đã tập trung phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp quản trị phát triển giáo dục Việt Nam trên nền tảng số trong bối cảnh triển khai chuyển đổi số quốc gia và Đề án 06/CP. Trên cơ sở các chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, TS. Tô Hồng Nam cho rằng chuyển đổi số trong giáo dục cần được triển khai đồng bộ từ nhận thức, thể chế đến hạ tầng và phương thức quản trị. Thực tiễn cho thấy ngành giáo dục đã đạt nhiều kết quả trong xây dựng cơ sở dữ liệu, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng công nghệ vào quản trị nhà trường và dạy học. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như nhận thức chưa đồng đều, hệ thống pháp lý và tiêu chuẩn kết nối chưa hoàn thiện, hạ tầng và an toàn thông tin chưa đáp ứng yêu cầu, dữ liệu còn phân tán, các phần mềm thiếu liên thông, nguồn nhân lực số còn hạn chế và cơ chế tài chính chưa theo kịp yêu cầu chuyển đổi số. Từ đó, TS. Tô Hồng Nam đề xuất hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số và cơ sở dữ liệu dùng chung, xây dựng các nền tảng quản trị thống nhất, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý và dạy học, phát triển học liệu số, nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên và người học, đồng thời đổi mới cơ chế tài chính nhằm thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, hiệu quả và bền vững trong giáo dục.

GS.TS. Nguyễn Tuấn Anh tham luận tại Hội thảo với chủ đề "Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị phát triển xã hội ở Việt Nam trên nền tảng số". GS.TS. Nguyễn Tuấn Anh tập trung đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số theo hướng lấy con người làm trung tâm, phát triển bao trùm và bền vững. GS.TS. Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là đổi mới phương thức kiến tạo phát triển, bảo đảm công bằng xã hội, mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ công và phát huy quyền làm chủ của người dân. Trên cơ sở đó, GS.TS. Nguyễn Tuấn Anh đề xuất chuyển từ mô hình quản lý hành chính sang quản trị đa trung tâm, đa chủ thể, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, điều phối và bảo đảm công bằng; doanh nghiệp công nghệ, các tổ chức xã hội và người dân cùng tham gia đồng quản trị. Đồng thời, cần mở rộng đối tượng quản trị từ con người sang dữ liệu, thuật toán và hệ sinh thái nền tảng; hoàn thiện thể chế về công bằng số, minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo vệ quyền con người trong môi trường số. GS.TS. Nguyễn Tuấn Anh cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển hạ tầng số công, tăng cường quản trị dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, nâng cao hiệu quả quản trị an sinh xã hội, giáo dục, y tế và các dịch vụ xã hội, đồng thời xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá, cơ chế giám sát và học hỏi chính sách nhằm nâng cao hiệu quả quản trị phát triển xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số.

Bên cạnh các tham luận, Hội thảo dành nhiều thời gian để các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại biểu trao đổi, thảo luận về những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra đối với quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số. Các ý kiến tập trung phân tích, đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế quản trị xã hội trong môi trường số; phát triển và khai thác hiệu quả dữ liệu phục vụ quản lý xã hội; xây dựng hạ tầng và nguồn nhân lực số; thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng, miền và nhóm dân cư; đồng thời đề xuất mô hình quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số theo hướng lấy người dân làm trung tâm.

Phát biểu kết luận Hội thảo, GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, những ý kiến tâm huyết, sâu sắc của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và các đại biểu tham dự. Theo Giáo sư, các tham luận và ý kiến trao đổi đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ lý luận và thực tiễn, góp phần làm rõ nội hàm, các yêu cầu và những vấn đề đặt ra đối với quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.

Đồng chí khẳng định, các ý kiến tại Hội thảo đã thống nhất nhận thức rằng quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào quản lý xã hội mà là sự đổi mới toàn diện về tư duy, thể chế và phương thức quản trị; trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực quan trọng, công nghệ số là động lực, thể chế là nền tảng bảo đảm và người dân là trung tâm của mọi chính sách phát triển.

GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu nhấn mạnh, những kết quả của Hội thảo sẽ là nguồn tư liệu và luận cứ khoa học quan trọng để Ban Chủ nhiệm Đề tài tiếp tục hoàn thiện Báo cáo tổng hợp và các sản phẩm của Đề tài khoa học cấp Bộ trọng điểm "Quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số", đồng thời góp phần cung cấp cơ sở khoa học phục vụ quá trình xây dựng và hoàn thiện chủ trương, chính sách về quản trị phát triển xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, bao trùm và lấy người dân làm trung tâm trong kỷ nguyên số.