Hoàn thiện giải pháp nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã

Tham dự Tọa đàm có GS.TS. Nguyễn Hữu Khiển, nguyên Phó Giám đốc điều hành Học viện Hành chính Quốc gia; GS.TS. Phan Xuân Sơn, Viện trưởng Viện Khoa học hành chính và Chính sách công; PGS.TS. Võ Kim Sơn, nguyên Trưởng Khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Nguyễn Minh Phương, nguyên Giảng viên cao cấp, Học viện Hành chính và Quản trị công; PGS.TS. Ngô Thành Can, nguyên Phó Trưởng Khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia, cùng các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên và đại diện các đơn vị liên quan.

Phát biểu đề dẫn, PGS.TS. Hoàng Mai, Trưởng khoa Quản trị nhân lực nhấn mạnh, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mở rộng phân cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ đang tạo ra những yêu cầu mới đối với cán bộ, công chức cấp xã. Trong bối cảnh đó, năng lực thực thi công vụ chính là điều kiện để chuyển hóa chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền được giao thành kết quả quản trị cụ thể và chất lượng phục vụ người dân.

Theo PGS.TS. Hoàng Mai, Đề án được triển khai theo hướng kết hợp nghiên cứu lý luận với khảo sát thực tiễn tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, cùng điều tra xã hội học với 300 phiếu khảo sát hợp lệ. Kết quả bước đầu được sử dụng để hoàn thiện Báo cáo tổng hợp, Báo cáo tóm tắt và Báo cáo kiến nghị, bảo đảm sự gắn kết giữa luận cứ khoa học, bằng chứng thực tiễn với yêu cầu phát triển năng lực theo vị trí việc làm và môi trường công vụ.

Trên cơ sở đó, Ban Chủ nhiệm mong muốn các chuyên gia tập trung góp ý về tính logic của khung lý luận, khả năng khái quát của kết quả nghiên cứu, tính khả thi của các nhóm giải pháp và đặc biệt là khả năng chuyển hóa những kiến nghị khoa học thành chính sách, công cụ quản trị nguồn nhân lực khu vực công.

Phát biểu chỉ đạo, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công cho rằng, khi phạm vi thẩm quyền, trách nhiệm và không gian phát triển của chính quyền cấp xã thay đổi, yêu cầu về năng lực của cán bộ, công chức cũng phải được nhìn nhận theo cách mới. Năng lực thực thi không thể chỉ giới hạn trong chuyên môn đơn ngành, đơn tuyến mà cần chuyển sang năng lực tích hợp, quản trị tổng hợp và khả năng thích ứng với những quá trình chuyển đổi.

Theo Giám đốc Học viện, sự thay đổi về quy mô quản lý, chủ thể tham gia và yêu cầu phối hợp liên ngành đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức phải đổi mới đồng thời tư duy, phương thức quản trị và cách tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Vì vậy, nghiên cứu cần tiếp tục làm rõ những vấn đề lý luận có tính hệ thống, nhưng phải gắn chặt với thực tiễn để hình thành các giải pháp có khả năng áp dụng trong điều kiện vận hành chính quyền địa phương hiện nay.

Tại Tọa đàm, GS.TS. Nguyễn Hữu Khiển tham gia trao đổi, góp ý đối với các kết quả nghiên cứu của Đề án.

Tiếp đó, PGS.TS. Vũ Thị Loan, TS. Chu Xuân Khánh, GS.TS. Phan Xuân Sơn và PGS.TS. Võ Kim Sơn tập trung phân tích các yêu cầu đặt ra đối với năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức cấp xã trong điều kiện tổ chức, thẩm quyền và phương thức vận hành của chính quyền cơ sở đang có nhiều thay đổi.

Các ý kiến đánh giá Đề án đã có sự chuẩn bị công phu, kết hợp tương đối rõ giữa nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn. Cấu trúc nghiên cứu đi từ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng đến đề xuất nhóm giải pháp, qua đó bước đầu hình thành cách tiếp cận có hệ thống đối với vấn đề năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức cấp xã. Đáng chú ý, nội dung xây dựng khung năng lực số và hệ thống tiêu chí đánh giá được xem là một trong những hướng nghiên cứu có tính thời sự, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và đổi mới hoạt động của chính quyền cơ sở.

Tiếp nối phiên thảo luận, PGS.TS. Nguyễn Minh Phương, PGS.TS. Ngô Thành Can, PGS.TS. Đoàn Thị Tố Uyên, TS. Nguyễn Thị Hường, GS.TS. Hoàng Anh Tuấn và PGS.TS. Nguyễn Văn Chiều tiếp tục góp ý từ các góc độ quản trị công, quản trị nhân lực, pháp luật, tổ chức bộ máy và thực tiễn thực thi công vụ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, các đại biểu cho rằng phần cơ sở lý luận cần tiếp tục được tinh gọn, hạn chế những nội dung mang tính giáo khoa và tăng sự liên kết giữa lý luận với các vấn đề đang phát sinh trong thực tiễn. Các giải pháp cũng cần đi sâu hơn vào những sản phẩm có khả năng sử dụng trực tiếp, chẳng hạn sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ, công cụ đánh giá năng lực hoặc chương trình đào tạo, bồi dưỡng thiết kế theo nhu cầu thực tế và vị trí việc làm của cán bộ, công chức cấp xã.

Một nội dung được nhiều ý kiến lưu ý là cần tiếp tục cập nhật các nghiên cứu mới trong giai đoạn 2025-2026 gắn với quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp, từ đó xác định rõ những nội dung đã được nghiên cứu, những khoảng trống còn tồn tại và đóng góp mới thực sự của Đề án.

Cùng với đó, cấu trúc nghiên cứu cần bảo đảm sự liên thông giữa vấn đề nghiên cứu - kết quả khảo sát - nhận diện khoảng trống năng lực - giải pháp - sản phẩm ứng dụng. Các nội dung liên quan đến bố trí, sắp xếp, luân chuyển, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã cũng cần được cập nhật bằng số liệu và bằng chứng thực tiễn mới.

Các đại biểu đồng thời đề nghị mở rộng dữ liệu đánh giá tới những nhóm địa bàn có điều kiện phát triển khác nhau, như nông thôn, miền núi; kết hợp ý kiến từ cơ quan quản lý, người thực thi công vụ và người dân để phản ánh đầy đủ hơn chất lượng thực thi. Hệ thống tiêu chí đánh giá cũng cần được đối chiếu với các quy định hiện hành về khung năng lực, qua đó bảo đảm sự thống nhất giữa cơ sở pháp lý, phương pháp nghiên cứu và sản phẩm cuối cùng.

Một yêu cầu xuyên suốt khác là phải đặt việc nâng cao năng lực thực thi công vụ trong tổng thể cải cách tổ chức, đổi mới hệ thống công vụ và chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Vì vậy, mỗi nhóm giải pháp cần xác định rõ nhiệm vụ, chủ thể thực hiện, lộ trình, điều kiện bảo đảm và những quy định pháp luật cần tiếp tục hoàn thiện; đồng thời cập nhật chính xác những thay đổi về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền và vị trí việc làm trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Kết luận Tọa đàm, PGS.TS. Hoàng Mai trân trọng cảm ơn các chuyên gia, nhà khoa học và giảng viên đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, thẳng thắn và có giá trị đối với Đề án khoa học cấp Bộ trọng điểm năm 2026 “Nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã”.

PGS.TS. Hoàng Mai khẳng định, Ban Chủ nhiệm sẽ nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện Báo cáo tổng hợp, Báo cáo tóm tắt, Báo cáo kiến nghị và các sản phẩm liên quan; đồng thời bảo đảm tiến độ, chất lượng khoa học và tăng khả năng ứng dụng của kết quả nghiên cứu trong thực tiễn quản trị, điều hành chính quyền cấp xã.

Thông qua Tọa đàm, những vấn đề về khung năng lực, năng lực số, vị trí việc làm, đánh giá theo kết quả và đổi mới đào tạo, bồi dưỡng tiếp tục được làm rõ từ cả phương diện lý luận và thực tiễn. Đây là những luận cứ quan trọng để Đề án hướng tới các kiến nghị có tính khả thi hơn, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương trong bối cảnh mới.