Tọa đàm khoa học quốc tế: “Lãnh đạo học thuật và phát triển năng lực trong thế kỷ XXI”

Tọa đàm được tổ chức nhằm tạo diễn đàn học thuật trao đổi tri thức và kinh nghiệm quốc tế về lãnh đạo học thuật, phát triển năng lực và xây dựng văn hóa tổ chức, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và thúc đẩy chiến lược quốc tế hóa của Học viện trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập toàn cầu.

Tham dự Tọa đàm có đại diện Đại sứ quán Australia tại Việt Nam; các chuyên gia quốc tế gồm Giáo sư Heather Zwicker - Phó Hiệu trưởng phụ trách Văn hóa và Lãnh đạo, Đại học Queensland; Bà Kim Cleary - Giám đốc Trung tâm Việt - Úc; cùng các chuyên gia, điều phối viên hợp tác quốc tế. Về phía Học viện Hành chính và Quản trị công có PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện; PGS.TS. Lương Thanh Cường, Phó Giám đốc Học viện; TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện cùng lãnh đạo các đơn vị, giảng viên, viên chức tham dự.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến nhấn mạnh, trong bối cảnh nền công vụ Việt Nam đang chuyển đổi mạnh mẽ, các thách thức đặt ra không chỉ mang tính kỹ thuật mà ngày càng mang tính phức hợp, đòi hỏi sự thay đổi về tư duy, hành vi và phương thức vận hành của hệ thống. Do đó, việc phát triển năng lực lãnh đạo thích ứng cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trở thành yêu cầu cấp thiết.

Giám đốc Học viện khẳng định, lãnh đạo thích ứng không chỉ là một cách tiếp cận lý thuyết mà còn là phương pháp thực hành giúp nhận diện đúng bản chất vấn đề, chẩn đoán hệ thống và dẫn dắt quá trình thay đổi; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng phát triển năng lực, tăng cường học tập trải nghiệm gắn với thực tiễn quản trị công Việt Nam.

Đại diện Đại sứ quán Australia tại Việt Nam đánh giá cao sự hợp tác hiệu quả giữa các bên trong lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu khoa học, đồng thời khẳng định vai trò của các hoạt động trao đổi học thuật trong việc nâng cao năng lực quản trị và thúc đẩy hợp tác quốc tế.

Tại Tọa đàm, Giáo sư Heather Zwicker đã trình bày tham luận xoay quanh khái niệm “lãnh đạo thích ứng” (adaptive leadership), cách tiếp cận do Giáo sư Ronald A. Heifetz (Đại học Harvard) khởi xướng, nhấn mạnh vai trò của lãnh đạo trong việc huy động con người cùng giải quyết các thách thức phức tạp và thúc đẩy phát triển bền vững.

Theo Giáo sư, điểm cốt lõi của lãnh đạo thích ứng nằm ở việc phân biệt rõ giữa vấn đề kỹ thuật và thách thức mang tính thích ứng. Nếu như các vấn đề kỹ thuật có thể xử lý bằng kiến thức chuyên môn và quy trình sẵn có, thì những thách thức thích ứng lại đòi hỏi sự thay đổi sâu sắc về tư duy, giá trị và hành vi của cá nhân cũng như tổ chức. Vì vậy, lãnh đạo không đơn thuần là chức danh hay quyền lực, mà là một quá trình thực hành liên tục, gắn với hành động, suy ngẫm và điều chỉnh theo bối cảnh cụ thể.

Một yêu cầu quan trọng của lãnh đạo thích ứng là năng lực chẩn đoán. Người lãnh đạo cần hiểu rõ hệ thống, nhận diện các mối quan hệ, lợi ích và những yếu tố tiềm ẩn, từ đó xác định đúng bản chất của vấn đề và huy động các chủ thể liên quan tham gia giải quyết. Trong quá trình này, tư duy “lên ban công” được coi là công cụ hữu hiệu, giúp nhà lãnh đạo tạm lùi lại để quan sát toàn cảnh, nhận diện các mô thức vận hành, xung đột lợi ích và vai trò của các bên trong hệ thống.

Bên cạnh đó, lãnh đạo thích ứng đòi hỏi khả năng điều tiết môi trường tổ chức. Giáo sư nhấn mạnh vai trò của việc duy trì một “môi trường nâng đỡ”, nơi các cá nhân có thể đối diện với thay đổi mà không làm hệ thống mất ổn định. Điều này gắn với việc kiểm soát “mức độ áp lực” ở trạng thái phù hợp,  đủ để thúc đẩy thay đổi nhưng không gây quá tải hoặc khiến tổ chức quay lại lối cũ.

Trong thực tiễn, lãnh đạo thích ứng không đặt nặng việc đưa ra câu trả lời sẵn có, mà khuyến khích việc đặt câu hỏi, lắng nghe sâu, kể cả những điều chưa được nói ra; đồng thời coi phản kháng là nguồn thông tin quan trọng để hiểu rõ hơn về hệ thống. Việc quản lý bản thân, xây dựng niềm tin và phân biệt giữa vai trò với cá nhân cũng là những năng lực thiết yếu.

Từ những phân tích trên, Giáo sư Heather Zwicker cho rằng lãnh đạo thích ứng là một cách tiếp cận linh hoạt, nhấn mạnh khả năng học hỏi và thay đổi liên tục, giúp các tổ chức không chỉ giải quyết các vấn đề trước mắt mà còn nâng cao năng lực thích nghi, hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.

Phiên thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi, đặt câu hỏi từ đại biểu xoay quanh việc vận dụng mô hình lãnh đạo thích ứng trong quản trị giáo dục đại học và thực tiễn quản trị công tại Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới mô hình quản lý.

Các đại biểu thảo luận tại buổi Toạ đàm:

Phát biểu kết luận Tọa đàm, TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện khẳng định các ý kiến trao đổi tại chương trình đã cung cấp nhiều gợi mở quan trọng trong việc đưa năng lực lãnh đạo thích ứng vào công tác lãnh đạo, quản lý và giảng dạy. Đồng chí nhấn mạnh, việc đào tạo, bồi dưỡng năng lực lãnh đạo thích ứng cho đội ngũ cán bộ, nhất là ở cấp cơ sở, là yêu cầu thực tiễn cấp thiết, đồng thời là định hướng trọng tâm mà Học viện sẽ tiếp tục nghiên cứu, triển khai trong thời gian tới. TS. Bùi Phương Đình cũng đánh giá Tọa đàm có ý nghĩa thiết thực, góp phần lan tỏa tri thức tới đội ngũ giảng viên, học viên, sinh viên, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu đổi mới quản trị công trong bối cảnh mới.
Tọa đàm đã diễn ra thành công tốt đẹp, khẳng định vai trò của Học viện Hành chính và Quản trị công trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế, cập nhật tri thức hiện đại và từng bước nâng cao năng lực đội ngũ, góp phần xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, thích ứng và phát triển bền vững trong thời kỳ hội nhập.