Quyết sách chiến lược xây dựng nền quản trị quốc gia phục vụ mục tiêu phát triển ở Việt Nam

Tọa đàm do GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý đồng chí Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và PGS.TS. Hoàng Mai, Trưởng khoa Quản trị Nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công đồng chủ trì.

Tham dự Tọa đàm có: GS.TSKH. Phan Xuân Sơn, nguyên Phó Viện trưởng, nguyên Chánh Văn phòng Đề án 1677, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS.TS. Lê Thị Anh Vân, giảng viên Đại học Kinh tế quốc dân; PGS.TS. Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính, Bộ Tư pháp; PGS.TS. Lê Thị Vân Hạnh, nguyên Phó Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Lê Chi Mai, nguyên Trưởng khoa, Khoa Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Võ Kim Sơn, nguyên Trưởng khoa, Khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Ngô Thành Can, nguyên Phó Trưởng khoa, Khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia; ông Nguyễn Trí Dũng, Ủy viên Ban Chỉ đạo các công trình, dự án trọng điểm quốc gia lĩnh vực đường sắt; TS. Lê Toàn Thắng, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Xã hội - Môi trường, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; TS. Lê Cẩm Hà, Phó Trưởng khoa, Khoa Quản trị Nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công cùng đông đảo giảng viên, nghiên cứu viên, học viên, nghiên cứu sinh của Học viện.

Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp và nhiều rủi ro, Việt Nam cần sớm xây dựng và ban hành các quyết sách chiến lược nhằm kiến tạo nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ phát triển.

Theo GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu, mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI đòi hỏi nền quản trị quốc gia phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị kiến tạo phát triển, có khả năng thích ứng, dự báo và dẫn dắt.

Đồng thời, GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu cũng chỉ ra những hạn chế cần khắc phục như chất lượng thể chế và thực thi chính sách chưa đồng đều; phối hợp liên ngành, liên cấp còn hạn chế; năng lực dự báo chiến lược chưa đáp ứng yêu cầu; phân cấp, phân quyền có nơi chưa gắn với kiểm soát quyền lực; quản trị số, quản trị dữ liệu và đổi mới sáng tạo cần tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Tham luận tại Tọa đàm, PGS.TS. Võ Kim Sơn, nguyên Trưởng khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính quốc gia, cho rằng quản trị quốc gia không thể chỉ hiểu là hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước mà phải được nhìn nhận như một hệ thống tương tác giữa Nhà nước, khu vực tư nhân, các tổ chức xã hội và người dân.

Theo PGS.TS. Võ Kim Sơn, quản trị hiện đại cần chuyển từ mô hình “quản lý đơn tuyến” sang “quản trị đa chủ thể”, trong đó các bên cùng tham gia hoạch định, tổ chức thực thi và giám sát chính sách, từ đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành quốc gia.

Chia sẻ tại Tọa đàm, PGS.TS. Lê Thị Vân Hạnh, nguyên Phó Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia, nhấn mạnh nền hành chính và quản trị quốc gia cần hướng tới ba yêu cầu cốt lõi là minh bạch, hiệu quả và phục vụ thực chất.

Theo PGS.TS. Lê Thị Vân Hạnh, hệ quản trị quốc gia cần được xây dựng trên các trụ cột gồm thể chế kiểm soát quyền lực và tạo động lực phát triển; cơ chế phòng, chống tham nhũng nghiêm minh; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong giải quyết thủ tục hành chính; đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

PGS.TS. Lê Thị Anh Vân cho rằng quyết sách chiến lược quốc gia cần phản ánh rõ tầm nhìn phát triển dài hạn, đồng thời gắn chặt với năng lực quản trị của Nhà nước trong việc đồng hành cùng khu vực kinh tế tư nhân.

PGS.TS. Lê Thị Anh Vân chỉ ra một số điểm nghẽn lớn hiện nay như tư duy lập pháp chậm đổi mới; phân cấp chưa đi đôi với trách nhiệm; đánh giá cán bộ còn hình thức; môi trường làm việc chưa khuyến khích sáng tạo; hạ tầng số chưa đồng bộ; năng lực hội nhập quốc tế còn hạn chế. Trên cơ sở đó, PGS.TS. Lê Thị Anh Vân đề xuất sáu định hướng lớn gồm: (1) Hoàn thiện thể chế, cải cách lập pháp, đẩy mạnh phân quyền gắn trách nhiệm giải trình; (2) Nâng cao chất lượng đội ngũ quản trị và chính sách đãi ngộ nhân lực công; (3) Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia; (4) Phát triển các lĩnh vực quản trị trọng yếu như dịch vụ công, tài chính công, đầu tư R&D, thị trường carbon; (5) Xây dựng mô hình liên kết Nhà nước - cơ sở đào tạo - doanh nghiệp; (6) Chủ động hội nhập quốc tế, tiếp thu kinh nghiệm tiên tiến, nâng cao năng lực đàm phán và thích ứng toàn cầu.

Tham luận tại Tọa đàm, ông Nguyễn Trí Dũng, Ủy viên Ban Chỉ đạo các công trình, dự án trọng điểm quốc gia lĩnh vực đường sắt, tập trung phân tích yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông, đô thị và năng lượng theo tư duy chiến lược, hiện đại và dựa trên dữ liệu.

Ông nhấn mạnh cần chuyển từ quy hoạch tĩnh sang quy hoạch động, tích hợp và liên kết vùng; mọi quyết sách về hạ tầng phải dựa trên cơ sở khoa học, dữ liệu và mô phỏng thực chứng nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư và phát triển bền vững.

Tọa đàm đã nhận được nhiều ý kiến trao đổi sâu sắc, tâm huyết của các chuyên gia, nhà khoa học, tập trung vào những vấn đề lớn đặt ra đối với tiến trình phát triển đất nước và đổi mới quản trị quốc gia. Các ý kiến thống nhất cho rằng, việc ban hành các quyết sách chiến lược phải được đặt trên nền tảng tầm nhìn dài hạn, khát vọng phát triển dân tộc và năng lực tạo ra những đột phá mới cho đất nước trong giai đoạn tới.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn còn tồn tại trong thể chế và tổ chức thực thi pháp luật hiện nay, như: phân quyền, phân cấp chưa gắn rõ trách nhiệm; thủ tục hành chính còn rườm rà; tư duy lập pháp và phương thức tổ chức thực hiện chậm đổi mới; thiếu cơ chế đánh giá chính sách sau ban hành; chưa tạo thuận lợi đầy đủ cho việc bảo đảm quyền công dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, tâm lý sợ sai, né tránh trách nhiệm; thiếu cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm; năng lực thích ứng còn hạn chế; chính sách đãi ngộ chưa đủ sức thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao... đã ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực thi chính sách và làm chậm quá trình ra quyết định phát triển.

Từ thực tiễn đó, các nhà khoa học cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý mệnh lệnh sang mô hình quản trị kiến tạo phát triển, lấy người dân làm trung tâm và mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống, hạnh phúc của nhân dân. Đồng thời, cần thúc đẩy phát triển kinh tế số, vận dụng tư duy cung - cầu hiện đại trong hoạch định chính sách, phát huy vai trò điều tiết và dẫn dắt của Nhà nước. Trong mô hình này, Nhà nước giữ vai trò “nhạc trưởng”, không làm thay thị trường nhưng phải chủ động kiến tạo môi trường thuận lợi cho phát triển.

Ngoài ra, các đại biểu đề xuất cần sớm xây dựng hệ sinh thái số quốc gia thống nhất; phát triển dịch vụ công phi địa giới; đồng bộ, liên thông dữ liệu quốc gia; mở rộng không gian phát triển cho khu vực kinh tế tư nhân; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và có chính sách hiệu quả trong thu hút, trọng dụng nhân tài. Đây được xác định là những trụ cột quan trọng để hiện thực hóa các quyết sách chiến lược, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ phát triển bền vững.

Phát biểu kết luận, PGS.TS. Hoàng Mai, Trưởng khoa, Khoa Quản trị Nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công, trân trọng cảm ơn các chuyên gia, nhà khoa học đã đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, tâm huyết để Ban Chủ nhiệm đề tài tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu.

PGS.TS. Hoàng Mai khẳng định, các nội dung trao đổi tại Tọa đàm có giá trị tham khảo thiết thực cho công tác tham mưu chính sách, quản lý nhà nước và đào tạo nguồn nhân lực khu vực công, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu quả, phục vụ phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam trong giai đoạn mới.