Hội thảo khoa học: “Ứng dụng AI trong xây dựng chính phủ số của các quốc gia - Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam”

Tham dự Hội thảo, về phía các đại biểu khách mời, có: PGS.TS. Nguyễn Văn Hậu, Chánh Văn phòng Đảng ủy Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS.TS. Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ; PGS.TS. Bế Trung Anh, đại biểu Quốc hội, chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội; TS. Nguyễn Đình Lợi, Cục Chuyển đổi số, Văn phòng Chính phủ; TS. Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ VINASA; ông Lê Thanh Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Winnet Pro; bà Nguyễn Mỹ Hạnh, phòng Văn hoá - Xã hội phường Cửa Nam. Về phía Học viện Hành chính và Quản trị công, có: TS. Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện; lãnh đạo các khoa, ban, đơn vị thuộc Học viện; các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên, học viên và sinh viên Học viện tham dự trực tiếp và trực tuyến.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện nhấn mạnh, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang thúc đẩy những thay đổi căn bản trong tổ chức, vận hành bộ máy nhà nước và quá trình chuyển đổi từ chính phủ điện tử sang chính phủ số. Trong đó, trí tuệ nhân tạo (AI) có tiềm năng tái định hình phương thức hoạch định chính sách, cung ứng dịch vụ công và quản trị nhà nước trên cơ sở khai thác, phân tích dữ liệu quy mô lớn. Thực tiễn quốc tế cho thấy, AI đang được tích hợp ngày càng sâu vào chính phủ số nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình này đòi hỏi sự đồng bộ về hạ tầng số, dữ liệu, nguồn nhân lực, năng lực số của bộ máy hành chính và thể chế quản trị. Đối với Việt Nam, ứng dụng AI trong khu vực công cần được đặt trong tổng thể kiến trúc quản trị số quốc gia, gắn với phát triển hạ tầng dữ liệu, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và quản trị rủi ro. Vì vậy, cần triển khai đồng bộ các giải pháp về hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nhân lực số và xây dựng khung quản trị AI theo hướng hiệu quả, an toàn, có trách nhiệm.

TS. Hoàng Ngọc Hải khẳng định, kết quả nghiên cứu, trao đổi tại Hội thảo sẽ góp phần cập nhật tri thức, phục vụ giảng dạy các học phần Chính phủ số, Kỹ năng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, qua đó nâng cao năng lực số của người học, đáp ứng yêu cầu quản trị công hiện đại.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Vân nhấn mạnh, AI đang trở thành công nghệ quan trọng, có khả năng đổi mới phương thức hoạch định chính sách, cung ứng dịch vụ công và quản trị nhà nước thông qua năng lực khai thác, phân tích dữ liệu quy mô lớn. AI không chỉ hỗ trợ tự động hóa quy trình hành chính mà còn tạo điều kiện chuyển đổi mô hình quản trị công theo hướng dựa trên dữ liệu, tăng cường kết nối và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, việc ứng dụng AI trong xây dựng Chính phủ số tại Việt Nam đang đặt ra nhiều thách thức về đạo đức, thiên kiến thuật toán, bảo vệ quyền riêng tư, quản trị rủi ro, hạ tầng tính toán và dữ liệu. Cơ chế kiểm định, giám sát, chia sẻ hạ tầng và quản trị dữ liệu vẫn cần tiếp tục hoàn thiện, trong khi mức độ phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài còn cao.

Khẳng định AI là xu hướng tất yếu, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Vân cho rằng Việt Nam cần nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, phù hợp với điều kiện thực tiễn. Hội thảo tập trung trao đổi về kinh nghiệm ứng dụng AI trong xây dựng Chính phủ số, mô hình quản trị nhà nước, cải cách thể chế, quản trị dựa trên dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực số cho khu vực công.

Với tham luận “Sử dụng AI trong cung cấp dịch vụ công trực tuyến: Kinh nghiệm quốc tế và đề xuất đối với Việt Nam”, TS. Nguyễn Đình Lợi phân tích vai trò của AI trong chuyển đổi từ dịch vụ công điện tử sang dịch vụ công thông minh. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy hiệu quả ứng dụng AI phụ thuộc không chỉ vào công nghệ mà còn vào dữ liệu liên thông, định danh số, hạ tầng hiện đại, thể chế phù hợp và năng lực phối hợp giữa các chủ thể.

Việt Nam đã có những nền tảng quan trọng về cơ sở dữ liệu, định danh điện tử và dịch vụ công trực tuyến, song vẫn đối mặt với tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu liên thông, chất lượng dịch vụ chưa đồng đều và những khoảng trống về quản trị, bảo vệ dữ liệu và nguồn nhân lực.

Từ đó, TS. Nguyễn Đình Lợi đề xuất chuyển mạnh sang mô hình dịch vụ công thông minh, tái thiết kế quy trình trên cơ sở dữ liệu, tăng cường tự động hóa và cá thể hóa dịch vụ. Các giải pháp trọng tâm gồm phát triển hạ tầng dữ liệu dùng chung, xây dựng trợ lý ảo dịch vụ công quốc gia, hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với AI và nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức.

Tham luận tại Hội thảo với chủ đề “Ứng dụng AI trong ra quyết định dựa trên dữ liệu - Kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn ở Việt Nam”, TS. Nguyễn Nhật Quang nhấn mạnh vai trò nền tảng của dữ liệu trong ứng dụng AI hỗ trợ ra quyết định. Theo đó, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở mô hình AI mà trước hết là chất lượng dữ liệu. Dữ liệu phục vụ ra quyết định cần bảo đảm tính “đúng”, “đủ”, “sạch”, “sống”, được cập nhật, liên thông và xác định rõ trách nhiệm quản lý. Trong khu vực công, dữ liệu hành chính phát sinh từ hoạt động quản lý nhà nước có giá trị lớn trong phân tích, nhận diện xu hướng và dự báo. Chẳng hạn, dữ liệu đăng ký khai sinh kết hợp với thông tin về độ tuổi cha mẹ, khu vực địa lý có thể cung cấp cơ sở dự báo biến động dân số và nhu cầu xã hội.

TS. Nguyễn Nhật Quang đồng thời đề xuất phát triển các nền tảng dữ liệu chính thức, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, trong đó có lĩnh vực văn thư, lưu trữ. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng dữ liệu và hiệu quả ứng dụng AI trong quản trị công.

Tham luận tại Hội thảo, PGS.TS. Bế Trung Anh, đại biểu Quốc hội, chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội tập trung phân tích vai trò của AI trong hỗ trợ xây dựng chính phủ số và những thay đổi đối với phương thức vận hành của Chính phủ. PGS.TS. Bế Trung Anh đặt ra một số vấn đề sau:

Một là, AI giúp xử lý, tổng hợp, phân tích văn bản và thông tin nhanh hơn, qua đó nâng cao tốc độ, hiệu quả quản lý hành chính. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI ở mức này mới chủ yếu là cải thiện phương thức thực hiện, chưa tạo ra sự thay đổi căn bản trong mô hình vận hành của Chính phủ. Hai là, dữ liệu là nền tảng quyết định hiệu quả hoạt động của AI. AI có thể được xem là “trí tuệ”, nhưng dữ liệu mới chính là hệ thống kết nối để trí tuệ đó vận hành. Vì vậy, cần đồng bộ dữ liệu, hạ tầng số, khả năng liên thông, con người và AI, trong đó dữ liệu giữ vai trò cốt lõi. Ba là, khi Chính phủ có khả năng vận hành dựa trên dữ liệu thực và thời gian thực, cơ chế kiểm soát, giám sát quyền lực cũng cần được nhìn nhận theo cách tiếp cận mới, đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức giám sát của Quốc hội.

Từ đó, PGS.TS. Bế Trung Anh khẳng định AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang từng bước thay đổi phương thức làm việc của Chính phủ, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện quan hệ giữa Nhà nước với công dân.

Trao đổi tại Hội thảo, các đại biểu tập trung vào một số nội dung trọng tâm. Thứ nhất, thống nhất nhận thức AI là công cụ quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, cải thiện trải nghiệm của người dân và thúc đẩy xây dựng nền hành chính hiện đại. Thứ hai, việc ứng dụng AI cần bảo đảm các nguyên tắc về minh bạch, trách nhiệm giải trình, không phân biệt đối xử, bảo vệ quyền riêng tư và duy trì sự giám sát của con người. Thứ ba, ứng dụng AI trong xây dựng Chính phủ số cần được đặt trong tổng thể cải cách hành chính, gắn với việc đồng bộ thể chế, dữ liệu, hạ tầng số, nguồn nhân lực và cơ chế kiểm soát rủi ro. Thứ tư, các đại biểu cũng chia sẻ kinh nghiệm, mô hình và những vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai chuyển đổi số tại các địa phương và doanh nghiệp.

Phát biểu kết luận Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Vân khẳng định, các tham luận và ý kiến trao đổi đã làm rõ nhiều vấn đề lý luận, thực tiễn về ứng dụng AI trong xây dựng Chính phủ số, đồng thời gợi mở những kinh nghiệm có giá trị đối với Việt Nam.

Hội thảo thống nhất nhận thức AI là công cụ quan trọng góp phần đổi mới phương thức quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ công và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả ứng dụng AI không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà đòi hỏi sự đồng bộ về thể chế, dữ liệu, hạ tầng số, nguồn nhân lực và cơ chế quản trị rủi ro.

Từ những trao đổi tại Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Vân nhấn mạnh, Việt Nam cần tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, gắn ứng dụng AI với cải cách hành chính và chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm minh bạch, trách nhiệm giải trình, bảo vệ quyền riêng tư và sự giám sát của con người. Kết quả Hội thảo sẽ được tiếp thu, phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và đề xuất các giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong xây dựng Chính phủ số.

Đại biểu chụp ảnh lưu niệm.