Hội thảo khoa học góp ý dự thảo "Sổ tay công tác dành cho cán bộ, công chức chính quyền xã, phường, đặc khu"

Hội thảo có sự tham dự của: đồng chí Nguyễn Thị Hương Giang, Phó Giám đốc Nhà xuất bản Lý luận Chính trị, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; TS. Nguyễn Thị Minh Phương, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp; đồng chí Phạm Mai Phương, Phó Chánh Văn phòng, Văn phòng Đảng ủy phường Phương Liệt; TS. Nguyễn Thị Hường, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học hành chính, Học viện Hành chính; TS. Đàm Bích Hiên, Nguyên Phó Trưởng bộ môn, Khoa Nhà nước và Pháp luật, Học viện Hành chính Quốc gia; cùng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp xã, phường từ nhiều địa phương trên toàn quốc như TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đồng Nai, Hưng Yên, Thái Nguyên và Hà Nội tham gia trực tuyến tại các điểm cầu.

Phát biểu đề dẫn tại Hội thảo, TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện trân trọng cảm ơn sự tham dự đông đủ của các đại biểu, các nhà khoa học cùng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp xã, phường, đặc khu từ cả ba miền Bắc - Trung - Nam. Phó Giám đốc Học viện nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở - nhiệm vụ chiến lược luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc từ Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Được biên soạn qua nhiều lần hội thảo, tọa đàm góp ý công phu và cập nhật văn bản pháp luật mới nhất tính đến tháng 8/2026, cuốn “Sổ tay công tác cán bộ, công chức chính quyền xã, phường, đặc khu” được xây dựng nhằm phục vụ trực tiếp công tác thực thi công vụ hàng ngày với 4 nhóm nội dung cốt lõi: Các vấn đề chung về chính quyền cấp xã cần tiếp tục cập nhật theo thể chế mới; Nguồn dữ liệu hướng dẫn quản lý nhà nước theo các lĩnh vực trọng điểm ở cơ sở; Các kỹ năng lãnh đạo, quản lý thực chiến; Hệ thống các tình huống thực tiễn tiêu biểu và gợi ý kịch bản xử lý từ phát triển kinh tế, tổ chức bộ máy - nhân sự đến sự phối hợp lãnh đạo giữa Đảng ủy và UBND.

Bên cạnh phiên bản sách giấy truyền thống dự kiến phát hành toàn quốc, Ban Biên soạn đã chủ động bước đầu số hóa bản thảo thử nghiệm. Trên cơ sở đó, TS. Bùi Phương Đình mong muốn các đại biểu tập trung góp ý sâu vào 3 trọng tâm: rà soát chuẩn xác các văn bản quy phạm pháp luật; chia sẻ kinh nghiệm xử lý tình huống thực tế sát hợp với đặc thù từng địa bàn và đề xuất các tính năng, giao diện, kênh tiếp cận tối ưu cho phiên bản sổ tay điện tử nhằm biến tài liệu này thành công cụ tra cứu hữu ích, thực sự đồng hành cùng cán bộ cơ sở trong công việc hàng ngày.

Tại phiên thảo luận, Hội thảo đã nhận được nhiều ý kiến phát biểu tâm huyết, chất lượng, tập trung làm rõ cả khía cạnh lý luận lẫn thực tiễn áp dụng. Các đại biểu tham dự Hội thảo đều ghi nhận sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc cùng những nỗ lực rất lớn của Ban Biên soạn trong suốt quá trình hoàn thiện dự thảo. Về mặt nội dung, tài liệu đã bám sát hành lang pháp lý hiện hành, bao quát tương đối đầy đủ các mảng công tác trọng tâm của chính quyền cấp xã. Cấu trúc gồm bốn nhóm nội dung được thiết kế chỉn chu, tạo thành hệ thống hoàn chỉnh từ nền tảng lý luận đến các kỹ năng và quy trình xử lý công việc. Đặc biệt, việc lồng ghép các tình huống thực tế kèm kịch bản giải quyết cụ thể được xem là điểm cộng lớn, giúp thu hẹp đáng kể khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn thi hành công vụ.

Đồng thời, Hội thảo đánh giá cao định hướng đề cao tính thực hành của bộ Sổ tay. Vượt lên trên một tài liệu bồi dưỡng thuần túy lý luận, dự thảo được kỳ vọng sẽ trở thành cẩm nang tra cứu giúp cán bộ, công chức dễ dàng áp dụng ngay vào giải quyết công việc thường nhật. Đây chính là dấu ấn khác biệt rõ nét so với các giáo trình, tài liệu đào tạo truyền thống. Bên cạnh bản in giấy, bước đầu thử nghiệm số hóa tài liệu của Ban Biên soạn cũng nhận được nhiều phản hồi tích cực, đánh dấu sự chủ động thích ứng với tiến trình chuyển đổi số trong nền công vụ hiện đại.

Bên cạnh đó, các ý kiến tại Hội thảo cho rằng để Sổ tay phát huy tối đa hiệu quả trong công tác thực tế của cán bộ, công chức cấp cơ sở, dự thảo cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện toàn diện ở các khía cạnh sau: (1) Cần rà soát kỹ để cập nhật kịp thời các quy định pháp luật mới ban hành. Đồng thời, cách thức trình bày cần được thiết kế lại rõ ràng hơn, giúp người sử dụng dễ dàng nhận biết các văn bản còn hiệu lực cũng như các quy định liên quan trực tiếp đến từng nhóm vị trí công việc; (2) Bổ sung thêm nhiều bài học kinh nghiệm và tình huống thực tế phát sinh tại chính quyền cơ sở. Các tình huống không chỉ cần mang tính đại diện mà còn phải bao quát được đặc thù đa dạng của từng địa bàn bởi lẽ yêu cầu quản lý ở một xã đang đô thị hóa sẽ rất khác với một phường có mật độ dân cư đông đúc hay một đặc khu có cơ chế phát triển riêng biệt. Do đó, việc xây dựng tình huống phải tránh sự chung chung, cần làm rõ từ bối cảnh, mâu thuẫn phát sinh, thẩm quyền giải quyết cho đến kịch bản xử lý và những điểm lưu ý đặc thù; (3) Chú trọng hơn nữa các nội dung mang tính chỉ dẫn cho cán bộ, công chức khi đối mặt với thách thức thực tế. Ngoài kỹ năng quản lý, phân công và phối hợp, tài liệu cần bổ sung hướng dẫn về xử lý tình huống phức tạp, phối hợp liên ngành, quản trị áp lực công việc và giải quyết các vấn đề giao thoa giữa công tác Đảng với quản lý nhà nước.

Đối với phiên bản điện tử, các đại biểu kiến nghị tiếp tục tối ưu hóa giao diện và trải nghiệm người dùng theo hướng thân thiện, thao tác đơn giản. Việc số hóa không chỉ dừng lại ở việc đưa sách giấy lên mạng mà cần phát triển thành một hệ thống tra cứu thông minh: cho phép truy tìm nhanh theo từ khóa, lĩnh vực, tình huống; đồng thời thiết lập mối liên kết linh hoạt giữa quy định pháp lý và tình huống thực hành, phù hợp với thói quen sử dụng của cán bộ, công chức tại cơ sở.

Phát biểu kết luận Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công gửi lời cảm ơn trân trọng tới toàn thể các đại biểu, nhà khoa học và các thầy cô giáo vì những ý kiến đóng góp hết sức tâm huyết, giá trị và mang tính xây dựng cao. Trên cơ sở đó, Giám đốc Học viện yêu cầu Ban Biên soạn khẩn trương rà soát, tiếp thu các ý kiến góp ý tại tọa đàm; đồng thời tiếp tục chủ động phối hợp với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý thực tiễn tại các địa phương để thẩm định, hoàn thiện bản thảo đạt chất lượng cao nhất trước khi trình nghiệm thu.

Về định hướng lâu dài, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến đề xuất tiếp tục nâng cấp bộ tài liệu theo hướng toàn diện và chuẩn hóa hơn; trong đó đặc biệt chú trọng đẩy mạnh việc phát hành phiên bản sổ tay điện tử. Việc tích hợp đa dạng các khối kiến thức từ thể chế, kỹ năng quản lý đến xử lý tình huống trên nền tảng số sẽ giúp cuốn sổ tay thực sự trở thành công cụ tra cứu thông minh, hữu ích, đồng hành cùng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cơ sở trong quá trình thực thi công vụ.