Hội thảo khoa học cấp Học viện: Tinh thần đột phá của Nghị quyết số 71-NQ/TW trong công tác bảo đảm chất lượng giáo dục đại học

Tham dự Hội thảo, về phía đại biểu khách mời có: GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS.TS. Nguyễn Đức Chính, Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục Thăng Long; TS. Nguyễn Thị Bích Hồng, Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo; PGS.TS. Lê Huy Tùng, Phó Trưởng ban Quản lý chất lượng, Đại học Bách khoa Hà Nội; TS. Phí Thị Nguyệt Thanh, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục Thăng Long; TS. Trần Thị Thu Hương, Phó Trưởng khoa Quản trị chất lượng, Trường Đại học Giáo dục; TS. Nguyễn Thúy Hà, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đảm bảo chất lượng đào tạo, Học viện Báo chí và Tuyên truyền; TS. Lê Thị Linh Giang, Trường Đại học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh; ThS. Hà Hải Thanh, Đại học Phenikaa; ThS. Tạ Văn Thành, Trường Đại học Thăng Long; ThS. Nguyễn Văn Trung, Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội cùng các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực bảo đảm chất lượng giáo dục tham dự trực tiếp và trực tuyến.

Về phía Học viện Hành chính và Quản trị công, có các nhà khoa học, giảng viên, đại diện Ban Giám đốc và Tổ Đảm bảo chất lượng các Phân hiệu tham dự Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công, nhấn mạnh ý nghĩa của Nghị quyết số 71-NQ/TW trong việc tạo bước chuyển mới về tư duy phát triển giáo dục đại học, từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, gắn tự chủ với trách nhiệm giải trình, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và xây dựng văn hóa chất lượng.

Theo TS. Bùi Phương Đình, tinh thần đột phá của Nghị quyết đặt ra yêu cầu chuyển từ bảo đảm chất lượng thiên về kiểm soát tuân thủ sang kiến tạo năng lực phát triển chất lượng. “Đạt chuẩn” không còn là đích đến cuối cùng; quan trọng hơn là chất lượng đào tạo thực chất, năng lực người học, hiệu quả cải tiến chương trình, đội ngũ và phương thức quản trị, cũng như giá trị cơ sở giáo dục tạo ra cho xã hội.

Đối với Học viện Hành chính và Quản trị công, yêu cầu này được cụ thể hóa bằng việc sử dụng hiệu quả dữ liệu, đo lường mức độ đạt chuẩn đầu ra, thúc đẩy cải tiến sau kiểm định và xác lập trách nhiệm chất lượng của toàn Học viện.

Phó Giám đốc Học viện đề nghị Hội thảo tập trung nhận diện những khoảng cách, vấn đề cần thay đổi và đề xuất giải pháp khả thi; qua đó góp phần chuyển từ “đạt chuẩn” sang không ngừng nâng chuẩn, từ dữ liệu và minh chứng sang quyết định và cải tiến, từ trách nhiệm của một bộ phận sang văn hóa chất lượng của toàn Học viện.

Tại Hội thảo, ThS. Nguyễn Đức Hạnh, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đảm bảo chất lượng đào tạo, trình bày báo cáo đề dẫn với chủ đề “Tinh thần đột phá của Nghị quyết 71-NQ/TW và những yêu cầu mới đối với bảo đảm chất lượng giáo dục đại học”. Báo cáo đề dẫn tập trung làm rõ những yêu cầu đặt ra đối với công tác bảo đảm chất lượng trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy “bảo đảm đạt chuẩn” sang “kiến tạo và liên tục nâng cao chất lượng”, lấy kết quả, năng lực người học và giá trị đóng góp cho xã hội làm thước đo.

Theo đó, công tác bảo đảm chất lượng cần thực hiện bốn chuyển dịch quan trọng: từ bảo đảm tuân thủ sang bảo đảm kết quả và tác động; từ hoạt động của đơn vị chuyên trách sang năng lực của toàn hệ thống; từ thu thập minh chứng sang quản trị chất lượng dựa trên dữ liệu, bằng chứng; và từ cải tiến sau đánh giá sang cải tiến chất lượng liên tục.

Báo cáo đồng thời chỉ ra những vấn đề cần tập trung trong thời gian tới, gồm hoàn thiện hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong gắn với quản trị chiến lược và trách nhiệm giải trình; đổi mới đánh giá chuẩn đầu ra; phát triển năng lực quản trị dữ liệu; chủ động ứng phó với những yêu cầu mới do trí tuệ nhân tạo đặt ra đối với khảo thí, đánh giá và toàn vẹn học thuật. Đối với Học viện Hành chính và Quản trị công, chất lượng cần được gắn với năng lực vận dụng tri thức, giải quyết vấn đề, thực thi công vụ và giá trị người học tạo ra trong thực tiễn.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm và thực tiễn triển khai công tác bảo đảm chất lượng giáo dục đại học. Qua đó, góp phần làm rõ những yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục đại học trong việc đổi mới công tác bảo đảm chất lượng, từng bước chuyển từ tư duy bảo đảm chất lượng sang quản trị chất lượng.

Phát biểu tại Hội thảo, GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đánh giá cao việc Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Hội thảo, cho rằng đây là diễn đàn thiết thực để trao đổi, làm rõ những yêu cầu mới đối với công tác bảo đảm chất lượng giáo dục đại học trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW. GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu khẳng định, đối với Học viện Hành chính và Quản trị công, công tác bảo đảm chất lượng giáo dục đại học cần tập trung vào ba vấn đề trọng tâm: tái định nghĩa công tác bảo đảm chất lượng phù hợp với sứ mệnh và đặc thù của Học viện; chuyển từ kiểm định theo thời điểm sang quản trị chất lượng thường xuyên, liên tục; đồng thời lấy tác động đối với nền công vụ và quản trị quốc gia làm thước đo cuối cùng của chất lượng đào tạo.

Trong tham luận “Xây dựng hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong cơ sở giáo dục đại học”, GS.TS. Nguyễn Đức Chính tập trung làm rõ vai trò, cấu trúc và cách thức xây dựng, vận hành hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong (IQA) tại các cơ sở giáo dục đại học. Theo GS.TS. Nguyễn Đức Chính, bảo đảm chất lượng cần được nhìn nhận là một quá trình liên tục, có tính hệ thống, trong đó IQA giữ vai trò nền tảng, giúp cơ sở giáo dục chủ động kiểm soát, duy trì và không ngừng cải tiến chất lượng.

Trên cơ sở đó, tham luận xác định hệ thống IQA gồm bốn cấu phần chính: mục tiêu, chính sách và kế hoạch chất lượng; các quy trình bảo đảm chất lượng; hệ thống thông tin bảo đảm chất lượng; và nguồn lực. Các cấu phần này được tổ chức và vận hành theo chu trình PDCA, với sự tham gia của các đơn vị, cá nhân trong toàn cơ sở giáo dục, lấy người học làm trung tâm và chú trọng phản hồi của các bên liên quan.

Để hệ thống hoạt động hiệu quả, GS.TS. Nguyễn Đức Chính đề xuất quy trình gồm bốn giai đoạn: xây dựng khung bảo đảm chất lượng; tổ chức vận hành; tự đánh giá và đánh giá ngoài; cải tiến hệ thống. Trong đó, việc thiết lập các quy trình, hướng dẫn công việc theo chuẩn và tổ chức thực hiện nghiêm túc có ý nghĩa then chốt. Qua đó, IQA không chỉ góp phần kiểm soát và nâng cao chất lượng mà còn tạo nền tảng hình thành văn hóa chất lượng, tăng cường trách nhiệm giải trình và thúc đẩy cải tiến liên tục trong cơ sở giáo dục đại học.

Trình bày tham luận “Chuẩn hóa chương trình đào tạo gắn với phát triển đội ngũ và điều kiện bảo đảm chất lượng theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW”, TS. Lê Thị Linh Giang tập trung làm rõ yêu cầu chuẩn hóa chương trình đào tạo theo hướng thực chất, gắn với chuẩn đầu ra và kết quả học tập của người học. Tác giả chỉ ra rằng, chuẩn hóa không nên dừng ở việc hoàn thiện hồ sơ, thủ tục mà cần được triển khai đồng bộ với phát triển năng lực đội ngũ và bảo đảm các điều kiện thực hiện.

Trên cơ sở đó, TS. Lê Thị Linh Giang đề xuất khung tích hợp ba trụ cột: chuẩn hóa chương trình, phát triển đội ngũ và điều kiện bảo đảm chất lượng, được liên kết bởi chuẩn đầu ra, dữ liệu và chu trình cải tiến liên tục. Trong mô hình này, chương trình định hướng mục tiêu và chuẩn đầu ra; đội ngũ tổ chức thực hiện, đánh giá và cải tiến; các nguồn lực về cơ sở vật chất, học liệu, hạ tầng số và dữ liệu tạo điều kiện để đạt được kết quả đào tạo. Việc thu thập, phân tích dữ liệu về mức độ đạt chuẩn đầu ra là cơ sở điều chỉnh chương trình, phát triển đội ngũ và phân bổ nguồn lực. Qua đó TS. Lê Thị Linh Giang nhấn mạnh chuyển từ chuẩn hóa hồ sơ sang chuẩn hóa quá trình và kết quả, từ quản lý nguồn lực sang đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực, góp phần thực hiện tinh thần đổi mới chương trình, phát triển đội ngũ và hiện đại hóa giáo dục đại học theo Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Tham luận “Từ bảo đảm chất lượng đến quản trị chất lượng: Định hình hệ sinh thái chất lượng tại Học viện Hành chính và Quản trị công theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW” của TS. Tạ Văn Việt tập trung làm rõ yêu cầu chuyển từ bảo đảm chất lượng như các hoạt động chuyên môn sang quản trị chất lượng như một năng lực thể chế, phù hợp với yêu cầu về chất lượng thực chất, tự chủ, trách nhiệm giải trình và quản trị dựa trên dữ liệu của Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Trên cơ sở thực tiễn Học viện Hành chính và Quản trị công, TS. Tạ Văn Việt đề xuất hệ sinh thái chất lượng APAG với năm tầng cấu trúc, bốn dòng chảy vận hành và một vòng phản hồi giá trị, tạo sự liên kết giữa chiến lược, hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong, dữ liệu - khảo thí, cải tiến - đối sánh, văn hóa chất lượng và tác động xã hội. Qua đó, chất lượng được nhìn nhận không chỉ là kết quả của kiểm tra, đánh giá mà trở thành năng lực quản trị xuyên suốt, dựa trên bằng chứng, dữ liệu và cải tiến liên tục, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả hoạt động của Học viện.

Tại Hội thảo, ThS. Tạ Văn Thành, Trường Đại học Thăng Long trình bày tham luận “Thực trạng đánh giá chương trình đào tạo giáo dục đại học theo Bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng của Việt Nam - Giải pháp bảo đảm chất lượng chương trình đào tạo”. ThS. Tạ Văn Thành tập trung phân tích thực trạng đánh giá chương trình đào tạo thông qua kết quả tự đánh giá và đánh giá ngoài theo các bộ tiêu chuẩn kiểm định, trong đó chú trọng Bộ tiêu chuẩn ban hành kèm Thông tư số 04/2016/TT-BGDĐT.

Trên cơ sở thống kê, phân tích kết quả đánh giá ngoài, tham luận nhận diện những hạn chế, tồn tại trong các chương trình đào tạo, qua đó xác định các vấn đề cần ưu tiên cải tiến và bảo đảm chất lượng. ThS. Tạ Văn Thành nhấn mạnh kết quả đánh giá không chỉ phục vụ mục tiêu kiểm định mà cần trở thành căn cứ để dự báo, quản trị các vấn đề chất lượng và thúc đẩy cải tiến liên tục, đáp ứng yêu cầu của các bên liên quan. Từ thực trạng đó, ThS. Tạ Văn Thành đề xuất các giải pháp bảo đảm chất lượng chương trình đào tạo theo hướng dựa trên tiêu chuẩn, bằng chứng và dữ liệu, gắn đánh giá với điều chỉnh nguồn lực, quá trình đào tạo và kết quả đầu ra. Qua đó, hoạt động kiểm định được chuyển từ yêu cầu tuân thủ sang công cụ hỗ trợ duy trì, cải tiến và nâng cao chất lượng đào tạo một cách thực chất.

ThS. Nguyễn Văn Trung, Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội chia sẻ kinh nghiệm thiết kế hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu cơ sở giáo dục điện tử phục vụ công tác quản lý, vận hành hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong và kiểm định chất lượng giáo dục. ThS. Nguyễn Văn Trung nhấn mạnh vai trò của số hóa, chuẩn hóa và quản lý tập trung dữ liệu, minh chứng trong bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục. Từ thực tiễn triển khai, tác giả đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, bảo mật, cập nhật thường xuyên, hỗ trợ hiệu quả công tác tự đánh giá, đánh giá ngoài và giảm thao tác thủ công. Qua đó, góp phần chuyển từ quản lý chất lượng dựa trên hồ sơ sang quản trị chất lượng dựa trên dữ liệu.

Đánh giá cao chất lượng và ý nghĩa thời sự của Hội thảo trong bối cảnh Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chuẩn bị sơ kết một năm thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, TS. Nguyễn Thị Bích Hồng, Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng các tham luận đã được đầu tư công phu, tâm huyết, có sự kết hợp giữa cơ sở lý luận và thực tiễn. Đặc biệt, các ý kiến từ thực tiễn, trong đó có những phân tích dựa trên các số liệu cụ thể và cách tiếp cận có tính gợi mở, cũng như những đề xuất thiết thực về xây dựng hệ sinh thái chất lượng tại Học viện, đã góp phần làm rõ nhiều vấn đề đặt ra đối với công tác bảo đảm chất lượng giáo dục đại học.

Từ thực tiễn hơn 10 năm triển khai công tác bảo đảm chất lượng, TS. Nguyễn Thị Bích Hồng nhấn mạnh yêu cầu đưa các quan điểm, mô hình và lý thuyết về bảo đảm chất lượng đi vào thực chất hoạt động của Học viện, trong đó yếu tố con người có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cùng với đó, cần chú trọng công tác hậu kiểm, lấy giá trị và hiệu quả thực chất làm thước đo; đồng thời nghiên cứu sử dụng công tác bảo đảm chất lượng như một yếu tố góp phần xác định và tạo dựng bản sắc riêng của Học viện Hành chính và Quản trị công. TS. Nguyễn Thị Bích Hồng cũng gợi mở việc lựa chọn năm học 2026-2027 làm điểm nhấn về chất lượng đầu ra, thí điểm xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá phù hợp với quy định chung nhưng có những tiêu chí phản ánh đặc thù, sứ mệnh và mục tiêu đào tạo của Học viện.

Phát biểu kết luận Hội thảo, TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công trân trọng cảm ơn các chuyên gia, các nhà khoa học đã có những ý kiến phát biểu tâm huyết. Hội thảo thống nhất nhận định, thực hiện tinh thần đột phá của Nghị quyết số 71-NQ/TW, công tác bảo đảm chất lượng giáo dục đại học cần chuyển từ “đạt chuẩn” sang không ngừng nâng chuẩn; từ thu thập minh chứng sang quản trị dựa trên dữ liệu; từ cải tiến sau đánh giá sang cải tiến liên tục, qua đó hình thành văn hóa chất lượng và nâng cao chất lượng đào tạo một cách thực chất. Những kết quả trao đổi tại Hội thảo là cơ sở để Học viện Hành chính và Quản trị công tiếp tục hoàn thiện hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong, đổi mới quản trị và nâng cao chất lượng đào tạo, gắn với năng lực thực tiễn của người học và những giá trị Học viện đóng góp cho nền hành chính, quản trị công và xã hội.