Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Hội thảo khoa học cấp Học viện với chủ đề: “Đầu tư theo phương thức đối tác công – tư Lý luận và Thực tiễn”

Đại biểu tham dự Hội thảo có: bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chánh Văn phòng PPP, Cục Quản lý đấu thầu, Bộ Tài chính; PGS.TS. Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Bộ Xây dựng; bà Lương Thanh Ngân, chuyên gia cao cấp, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam; TS. Nguyễn Anh Tuấn, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB). 

Về phía Học viện Hành chính và Quản trị công, có: GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu, Phó Giám đốc Học viện; TS. Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện; GS.TS. Đinh Văn Tiến, nguyên Phó Giám đốc Học viện; đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc, trực thuộc Học viện cùng đông đảo nhà khoa học, nhà nghiên cứu, chuyên gia trong và ngoài Học viện và cán bộ, giảng viên, học viên, sinh viên Khoa Kinh tế.

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Đăng Quế, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công nhấn mạnh “Trong chương trình đào tạo và phát triển của Học viện Hành chính và Quản trị công, bên cạnh hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, chúng tôi luôn xác định nghiên cứu khoa học là một trụ cột quan trọng. Thông qua các đề tài khoa học, các buổi tọa đàm, hội thảo khoa học cấp Học viện, cấp quốc gia, Học viện mong muốn không chỉ góp phần phát triển tri thức mà còn cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định và hoàn thiện chính sách công.

Khoa Kinh tế - đơn vị chuyên môn trực thuộc Học viện - có chức năng tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực trong các lĩnh vực kinh tế, tài chính, du lịch và lữ hành; đồng thời thực hiện nghiên cứu, tư vấn và hợp tác quốc tế gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và quản lý công. Với nhiệm vụ đào tạo đại học, sau đại học và nghiên cứu sinh trong lĩnh vực quản lý công, Khoa đã và đang khẳng định vai trò quan trọng trong việc gắn kết lý luận với thực tiễn.

Chủ đề Hội thảo “Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP): Lý luận và Thực tiễn” là một hướng nghiên cứu vừa mang tính học thuật vừa có giá trị thực tiễn sâu sắc. Trong bối cảnh đất nước đang thúc đẩy đổi mới quản trị quốc gia theo hướng hiệu lực, hiệu quả và bền vững, PPP được xem là một công cụ quan trọng nhằm huy động nguồn lực xã hội cho phát triển, đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn thiện khung thể chế, chính sách để bảo đảm công bằng và minh bạch.

Hội đồng khoa học của Học viện cũng như Ban lãnh đạo Học viện rất kỳ vọng hội thảo sẽ trở thành diễn đàn học thuật uy tín, nơi tập hợp nhiều góc nhìn đa chiều về PPP - từ lý luận, pháp lý, kinh nghiệm quốc tế đến thực tiễn triển khai tại Việt Nam.

Trong tham luận tại Hội thảo, ThS. Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chánh Văn phòng PPP, Cục Quản lý đấu thầu, Bộ Tài chính đã giới thiệu quá trình hình thành và phát triển khung pháp lý về đầu tư theo phương thức PPP ở Việt Nam, từ các nghị định BOT những năm 1997, 2007, 2009 đến Luật PPP năm 2020 và các văn bản sửa đổi, bổ sung gần đây như Luật số 57/2024, Luật số 90/2025, Nghị định 180/2025/NĐ-CP và Nghị định 243/2025/NĐ-CP.

Bà nhấn mạnh một số điểm mới đáng chú ý: mở rộng lĩnh vực đầu tư PPP, bãi bỏ hạn mức quy mô tối thiểu, đơn giản hóa thủ tục lựa chọn nhà đầu tư, nâng tỷ lệ vốn nhà nước trong dự án, cơ chế chia sẻ rủi ro - lợi ích qua doanh thu, cùng các quy định linh hoạt về doanh nghiệp dự án PPP. Đặc biệt, PPP trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là xu hướng nổi bật trong giai đoạn tới.

Theo ThS. Nguyễn Thị Thu Hà, việc hoàn thiện khung pháp lý hiện hành không chỉ tạo động lực thu hút mạnh mẽ khu vực tư nhân mà còn góp phần bảo đảm tính minh bạch, công bằng và bền vững trong triển khai các dự án PPP tại Việt Nam.

Trong tham luận với chủ đề “Bàn về điểm nghẽn pháp lý trong dự án hạ tầng giao thông đầu tư theo phương thức PPP”, PGS.TS. Trần Chủng - Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Bộ Xây dựng đã chỉ ra một số bất cập lớn.

Trước hết, Luật PPP năm 2020 còn thiếu quy định rõ ràng về trách nhiệm pháp lý của Nhà nước khi chậm giải ngân, cũng như chưa làm rõ quyền tài sản và quyền kinh doanh công trình của nhà đầu tư. Điều này dẫn đến sự mơ hồ trong việc xác định quyền lợi chính đáng mà doanh nghiệp dự án được hưởng.

Bên cạnh đó, sự “xung đột” giữa các văn bản pháp luật như quy định về vốn chủ sở hữu trong Luật PPP 2020 và Nghị định 78/2023/NĐ-CP khiến việc tiếp cận tín dụng, đặc biệt từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam, gặp nhiều khó khăn. Một số khái niệm pháp lý cũng chưa thống nhất, gây vướng mắc trong lựa chọn nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

Ngoài ra, các thủ tục pháp lý kéo dài làm mất cơ hội đầu tư, điển hình như dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh phải mất nhiều năm mới được phê duyệt, dẫn đến phát sinh chi phí và rủi ro thay đổi chính sách.

Kết luận, ông nhấn mạnh: PPP là phương thức đầu tư phức tạp, đòi hỏi Nhà nước cần lắng nghe phản hồi từ các nhà đầu tư, sớm tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, đồng thời nâng cao năng lực quản lý và nghiên cứu khoa học pháp lý để tạo môi trường đầu tư minh bạch, hiệu quả và bền vững.

Tham luận tại Hội thảo, Bà Lương Thanh Ngân - Chuyên gia cao cấp, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tại Việt Nam đã có những chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế trong hoàn thiện chính sách PPP tại Việt Nam

TS. Nguyễn Anh Tuấn - Phòng Thẩm định, Ngân hàng Phát triển Việt Nam với tham luận “Thực trạng và những vấn đề đặt ra đối với đầu tư theo phương thức PPP trong kỷ nguyên vươn mình” khẳng định, đầu tư theo phương thức PPP là công cụ chính sách quan trọng để huy động nguồn lực xã hội hóa, giảm gánh nặng ngân sách, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ công. Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho hạ tầng giai đoạn 2025-2030 lên tới hàng trăm tỷ USD, PPP trở thành phương thức đầu tư mang tính sống còn để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển chiến lược.

Tham luận phân tích thực trạng PPP tại Việt Nam: trước Luật PPP 2020, nhiều dự án BOT, BT triển khai nhưng vướng mắc pháp lý và xã hội; sau khi Luật PPP ban hành, số dự án mới lại chững lại do khung pháp lý còn thiếu đồng bộ, thủ tục phức tạp, rủi ro tài chính và doanh thu chưa được chia sẻ hợp lý.

Để phát triển PPP bền vững, TS. Nguyễn Anh Tuấn đề xuất hoàn thiện khung pháp lý ổn định, phân cấp thẩm quyền, đơn giản hóa thủ tục, đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư; đồng thời áp dụng cơ chế chia sẻ rủi ro linh hoạt, kết hợp các mô hình tài chính hỗn hợp và học hỏi kinh nghiệm quốc tế. Ông nhấn mạnh, chỉ khi tạo dựng được môi trường pháp lý minh bạch, hấp dẫn và dự đoán được, PPP mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng bền vững trong “kỷ nguyên vươn mình” của Việt Nam.

Bên cạnh đó, hội thảo cũng dành thời gian để các đại biểu trao đổi, thảo luận các vấn đề thực tiễn, dưới sự điều hành của PGS.TS. Đỗ Thị Kim Tiên.

Phát biểu tổng kết, TS. Nguyễn Đăng Quế - Phó Giám đốc Học viện đánh giá cao chất lượng các tham luận, đồng thời khẳng định kết quả hội thảo đã cung cấp những luận cứ khoa học, thực tiễn quan trọng, góp phần hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả triển khai các dự án PPP tại Việt Nam trong thời gian tới.

Hội thảo đã diễn ra thành công tốt đẹp, để lại nhiều gợi mở cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và hoạch định chính sách trong lĩnh vực đầu tư theo phương thức đối tác công - tư.