Đổi mới Bản tin Thông tin - Tư liệu: Yêu cầu tất yếu trong việc kiến tạo hệ sinh thái tri thức số tại Học viện

Đến tham dự Tọa đàm, về phía đại biểu có: TS. Nguyễn Minh Phong, Biên tập viên cao cấp, Thành viên Hội đồng tư vấn kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Nhà báo Đặng Đình Chấn, Phó Tổng biên tập Tạp chí Việt Nam Hội nhập; Nhà báo Đinh Văn Tịnh, Phó Tổng biên tập Tạp chí Nhịp sống Thị trường; ThS. Vũ Thế Cường, Giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo, Học viện Báo chí và Tuyên truyền; Nhà báo Hoàng Thị Bích, Biên tập viên Tạp chí Đời sống và Pháp luật; Ông Vũ Lê Duy, Phó Giám đốc Trung tâm AI - AHT TECH.

Về phía Học viện Hành chính và Quản trị công, có: TS. Phạm Quang Quyền, Quyền Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện; TS. Vũ Thúy Hiền - Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện, Chủ nhiệm Đề án cùng các thành viên Ban chỉ đạo, Tổ giúp việc, đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc, trực thuộc Học viện, các thầy cô giáo, viên chức, nhà khoa học và các viên chức, người lao động Trung tâm Thông tin - Thư viện.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, TS. Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện nhấn mạnh việc đổi mới Bản tin Thông tin - Tư liệu là yêu cầu tất yếu khi Học viện chuyển sang mô hình mới. Phó giám đốc định hướng Bản tin không phải là "tạp chí khoa học thu nhỏ" mà là sản phẩm thông tin đặc thù, chuyển từ thuần túy cung cấp thông tin sang truyền tải tri thức giá trị. Trong bối cảnh chuyển đổi số, Bản tin cần khắc phục hạn chế về cấu trúc và hàm lượng dữ liệu để trở thành một hệ sinh thái tri thức số chuyên nghiệp, phục vụ đắc lực cho đào tạo, nghiên cứu và tư vấn chính sách. TS. Hoàng Ngọc Hải nhấn mạnh, trước yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn quản trị công, Bản tin Thông tin - Tư liệu đang thực hiện bước chuyển mình mạnh mẽ để trở thành kênh dẫn dắt tri thức số tại Học viện. Thay vì những nội dung dàn trải, Bản tin mới sẽ tập trung vào dữ liệu chuyên sâu, phân tích đa chiều và hình thức truyền tải hiện đại. Việc xây dựng và thực hiện Đề án đổi mới không chỉ nhằm khắc phục các hạn chế về mặt kỹ thuật mà còn khẳng định quyết tâm của lãnh đạo Học viện trong việc nâng tầm chất lượng thông tin, phục vụ hiệu quả công tác đào tạo và phản biện chính sách.

Tại buổi Tọa đàm, TS. Vũ Thúy Hiền, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện đã trình bày báo cáo khái quát quá trình triển khai và định hướng xây dựng Đề án đổi mới Bản tin Thông tin - Tư liệu. Dựa trên kết quả khảo sát diện rộng với sự tham gia của 1.700 học viên, sinh viên và 200 giảng viên, báo cáo đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế căn bản của Bản tin Thông tin - Tư liệu hiện nay. Đáng chú ý, mức độ nhận diện của ấn phẩm còn khá thấp khi có tới 57,3% sinh viên cho biết chưa từng biết đến sự tồn tại của Bản tin. Ngay cả với nhóm đối tượng thường xuyên tiếp cận tri thức, việc khai thác nội dung cũng chỉ dừng lại ở mức độ "thỉnh thoảng" với tỷ lệ lần lượt là 49,2% ở giảng viên và 55,9% ở sinh viên. Bên cạnh đó, chất lượng nội dung và hình thức trình bày mới chỉ đáp ứng mức cơ bản, chưa tạo được giá trị khác biệt. Khó khăn này càng trở nên trầm trọng hơn do hạn chế về nguồn lực với mô hình tổ chức chưa phù hợp, thiếu đội ngũ biên tập chuyên trách và kinh phí vận hành còn khiêm tốn.

Dù còn những hạn chế, kết quả khảo sát đã mở ra tín hiệu lạc quan về dư địa phát triển của Bản tin. Đa số ý kiến phản hồi đều kỳ vọng vào một sự thay đổi mạnh mẽ, đặc biệt là việc làm giàu hàm lượng tri thức thông qua các chuyên mục: phân tích chính sách, dữ liệu hành chính thực tiễn và tinh hoa kinh nghiệm quốc tế. Từ thực tiễn này, Đề án xác lập lộ trình chuyển đổi số toàn diện, đưa Bản tin hướng tới mô hình đa kênh, đa phương tiện nhằm phá vỡ giới hạn của cách thức tiếp cận truyền thống. Việc đổi mới sẽ được thực hiện đồng bộ từ khâu tổ chức nhân sự đến kỹ thuật phân tích dữ liệu. Ban tổ chức Tọa đàm khẳng định, trí tuệ tập thể của các nhà khoa học hiện diện tại tọa đàm sẽ là căn cứ khoa học quan trọng nhất để chuẩn hóa Đề án, giúp sản phẩm đầu ra vừa mang tính hiện đại, vừa phù hợp với đặc thù của Học viện.

Tại buổi tọa đàm, TS. Nguyễn Minh Phong, Biên tập viên Cao cấp, Thành viên Hội đồng tư vấn kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện Bản tin Thông tin - Tư liệu để thoát khỏi quy mô nội bộ hạn hẹp, nâng tầm vị thế tương xứng với vai trò phục vụ đào tạo và phản biện chính sách của Học viện. Ông đề xuất phát triển Bản tin theo mô hình báo chí chuyên nghiệp, hiện đại, trong đó tập trung vào việc kiện toàn Hội đồng biên tập chuyên trách và xây dựng mạng lưới cộng tác viên trình đạo cao cả trong và ngoài Học viện. Về nội dung, TS. Nguyễn Minh Phong gợi mở việc tái cấu trúc các chuyên mục theo hướng đa dạng, có chiều sâu học thuật như một "tạp chí khoa học" thu nhỏ, đồng thời đặc biệt nhấn mạnh việc khai thác "nguồn tài nguyên vàng" từ dữ liệu lớn (Big Data) để tạo ra các gói học liệu có giá trị ứng dụng cao. Để đảm bảo tính bền vững, ông cũng kiến nghị cần có cơ chế nhuận bút hợp lý và đa dạng hóa nguồn lực tài chính thông qua hợp tác, đặt hàng, từ đó biến Bản tin trở thành một kênh tri thức sắc bén, góp phần khẳng định uy tín và năng lực tư vấn chính sách của Học viện Hành chính và Quản trị công.

Phát biểu tại Tọa đàm, Nhà báo Đặng Đình Chấn, Phó Tổng biên tập Tạp chí Việt Nam Hội nhập đánh giá cao tinh thần cầu thị và quyết tâm đổi mới Bản tin của Học viện nhằm đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn phát triển mới. Ông đề xuất Bản tin cần thay đổi tư duy, tập trung vào tính thông tin và khả năng tương tác để tạo sự khác biệt rõ nét với các tạp chí nghiên cứu chuyên sâu. Cụ thể, ông gợi ý bổ sung các chuyên mục thiết thực như: kinh nghiệm quản trị quốc tế, tư vấn - phản biện chính sách và thực tiễn cải cách tại địa phương nhằm gắn kết chặt chẽ lý luận với thực tiễn. Bên cạnh việc chú trọng cung cấp học liệu chuyên đề về chính phủ số và quản trị hiện đại cho giảng viên, học viên, Nhà báo Đặng Đình Chấn đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu nâng cao tính tương tác thông qua các hình thức phỏng vấn, hỏi - đáp và khảo sát để Bản tin thực sự trở thành diễn đàn sống động, đáp ứng trúng nhu cầu của độc giả.

Phát biểu tại Tọa đàm, ThS. Vũ Thế Cường, Giảng viên Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo, Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi của việc đổi mới Bản tin phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của công chúng và kết quả khảo sát độc giả để xây dựng sản phẩm phù hợp với "thị trường" thông tin. Ông đề xuất định vị Bản tin theo hướng "thực chiến và trực quan hóa thực chiến", tạo ra bản sắc riêng. Bản tin nên đóng vai trò kênh trung gian, cung cấp các phân tích chính sách ngắn gọn, dễ hiểu và ứng dụng trực quan hóa dữ liệu để người dùng dễ tiếp cận. Đặc biệt, về phương thức triển khai, ThS. Vũ Thế Cường kiến nghị Học viện cần mạnh dạn thực hiện chuyển đổi số toàn diện. Không chỉ dừng lại ở việc số hóa tài liệu giấy, Bản tin cần phát triển hệ sinh thái đa nền tảng, tích hợp các hình thức truyền thông hiện đại như Talkshow, Podcast hay Livestream. Ông khẳng định, để Bản tin phát triển bền vững, Học viện cần có một chiến lược đầu tư dài hạn, bài bản về cả hạ tầng công nghệ lẫn nguồn lực con người, biến Bản tin thành một "kho dữ liệu sống" phục vụ đắc lực cho sự nghiệp đào tạo và nghiên cứu.

Tại Tọa đàm, TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên "dư thừa thông tin", một sản phẩm muốn tồn tại phải tạo ra giá trị khác biệt dựa trên nhu cầu của "người dùng tiềm năng". Phó Giám đốc chỉ rõ, người dùng hiện nay không thiếu nguồn tin mà thiếu khả năng xử lý chúng; do đó, nếu Bản tin chỉ cung cấp lại những gì đã có sẵn sẽ khó có thể thu hút và giữ chân độc giả lâu dài. Để tránh trùng lặp với Cổng thông tin điện tử và Tạp chí Quản lý nhà nước, TS. Bùi Phương Đình định hướng xây dựng Bản tin như một nền tảng (platform) tổ hợp tri thức. Đây sẽ là nơi chia sẻ, trao đổi các mô hình mới, bài học thực tế và kinh nghiệm triển khai những nội dung "thực chiến" đang rất thiếu trong công tác đào tạo và nghiên cứu hiện nay. Bên cạnh việc khai thác và xử lý nguồn tri thức mở toàn cầu thành các nội dung dễ tiếp cận cho giảng viên và học viên, ông còn đề xuất xây dựng Bản tin thành một không gian tranh luận học thuật. Mục tiêu cuối cùng là thúc đẩy tư duy phản biện, sự sáng tạo và biến Bản tin thành một công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc cập nhật tri thức hiện đại tại Học viện.

Phát biểu tại Tọa đàm, Nhà báo Đinh Văn Tịnh, Phó Tổng biên tập Tạp chí Nhịp sống Thị trường khẳng định việc đổi mới Bản tin không chỉ là thay đổi diện mạo mà phải bắt đầu từ tư duy định vị thương hiệu. Theo đó, ông đề xuất tập trung vào ba trụ cột: Thứ nhất, về con người, cần xây dựng đội ngũ biên tập viên và cộng tác viên có năng lực số, biết ứng dụng AI để tối ưu hóa quy trình sản xuất nội dung đa phương tiện. Thứ hai, về nội dung, Bản tin nên khai thác các "thị trường ngách" dựa trên thế mạnh thư viện và dữ liệu học thuật của giảng viên để tạo ra các sản phẩm chuyên sâu, tránh trùng lặp với các ấn phẩm hiện có. Thứ ba, về vận hành, cần chú trọng phân phối nội dung trên các nền tảng số và mạng xã hội, có hệ thống đo lường hiệu quả để điều chỉnh chiến lược kịp thời.

Phát biểu tại Tọa đàm, TS. Lê Thị Hoa, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Quản lý nhà nước nhận định Bản tin đang đứng trước một bước ngoặt lớn: chuyển từ vai trò cung cấp thông tin nội bộ sang thiết kế và truyền tải tri thức. Bà nhấn mạnh rằng việc xác định vị trí của Bản tin trong hệ sinh thái ấn phẩm của Học viện là điều kiện tiên quyết. Đặc biệt, TS. Lê Thị Hoa gợi mở hướng đi về mặt hình thức: Bản tin cần tận dụng ưu thế công nghệ để chuyển hóa các công trình nghiên cứu dài, phức tạp thành các sản phẩm trực quan, dễ tiếp cận. Điều này phù hợp với xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh và thụ động của độc giả hiện đại, giúp Bản tin gia tăng sức hấp dẫn và khẳng định giá trị thực tế của mình.

Tọa đàm còn nhận được rất nhiều tham luận và phát biểu tâm huyết từ các nhà khoa học, chuyên gia và đại biểu tham dự. Tựu trung lại, các ý kiến đều đồng thuận về tính cấp thiết của việc đổi mới, đồng thời đưa ra nhiều giải pháp thiết thực nhằm chuyển đổi Bản tin từ mô hình truyền thống sang hệ sinh thái tri thức số hiện đại.

Phát biểu kết luận Toạ đàm, TS. Vũ Thúy Hiền thay mặt Ban soạn thảo trân trọng tiếp thu những ý kiến phản biện tâm huyết và có giá trị gợi mở cao từ các chuyên gia, nhà khoa học. Bà khẳng định, sự đồng thuận tại hội thảo đã củng cố quyết tâm định vị lại Bản tin Thông tin - Tư liệu thành một thực thể chuyên biệt trong hệ sinh thái truyền thông của Học viện, tuyệt đối không trùng lặp với các kênh tin tức nội bộ sẵn có. Theo đó, Bản tin diện mạo mới sẽ tập trung vào việc chắt lọc giá trị tri thức từ thực tiễn và nghiên cứu, cung cấp các chuyên đề sâu về hành chính và quản trị công, đồng thời cập nhật chính sách gắn liền với các đánh giá, kiến nghị mang tính thực thi cao.

Về lộ trình phát triển, TS. Vũ Thúy Hiền nhấn mạnh việc nâng cấp Bản tin từ ấn phẩm nội bộ lên cấp Học viện, gắn liền với việc hiện đại hóa công nghệ và huy động nguồn lực tổng thể từ đội ngũ giảng viên cũng như các phân hiệu. Mục tiêu chiến lược là chuyển hóa các kết quả nghiên cứu phức tạp thành những gói thông tin cô đọng, dễ tiếp cận, phục vụ đắc lực cho các cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương. Ban soạn thảo cam kết sẽ nghiêm túc tổng hợp các góp ý để hoàn thiện Đề án, bảo đảm tính khả thi về cả nội dung lẫn nguồn lực, hướng tới xây dựng Bản tin trở thành một kênh tư vấn, phản biện chính sách uy tín, đáp ứng yêu cầu của nền quản trị hiện đại.