Tọa đàm bàn tròn: Quan hệ đối tác vì Chính phủ sẵn sàng trước tương lai và phát triển bền vững
(apag.edu.vn) - Sáng ngày 07/10/2026, tại Học viện Hành chính và Quản trị công, trong khuôn khổ Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026, phiên Tọa đàm bàn tròn với chủ đề: Quan hệ đối tác vì Chính phủ sẵn sàng trước tương lai và phát triển bền vững. Ông Kiều Cường, Trưởng Đại diện UN-HABITAT tại Việt Nam điều phối Tọa đàm.
Phiên Tọa đàm bàn tròn có sự tham dự của PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công; ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI; PGS.TS. Christoffer Berse, Hiệu trưởng NCPAG, Đại học Philippines Diliman; bà Karen Dalkie, Phó Chủ tịch Cơ quan Giáo dục quốc tế (CBIE), Canada; ông Nguyễn Dương Anh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế; bà Đỗ Thanh Huyền, chuyên gia phân tích chính sách và chương trình về quản trị bao trùm, UNDP tại Việt Nam.
Phát biểu mở đầu Tọa đàm, ông Kiều Việt Cường, quyền Trưởng Đại diện UN-Habitat tại Việt Nam cho rằng từ góc nhìn của UN-Habitat, chất lượng quản trị được thể hiện rất rõ ở cách các quyết sách đi vào đời sống và cộng đồng. Những nhiệm vụ như bảo đảm nhà ở phù hợp, cung cấp dịch vụ cơ bản hay nâng cao khả năng ứng phó và chống chịu với biến đổi khí hậu đều đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều ngành, nhiều cấp và nhiều chủ thể. Mỗi đối tác mang đến một phần tri thức, nguồn lực và kinh nghiệm. Cách chúng ta kết nối những đóng góp đó quyết định khả năng tạo ra kết quả lâu dài trong thực tế.
Trong vai trò hỗ trợ phát triển đô thị bền vững, UN-Habitat đặc biệt quan tâm đến việc kết nối chính sách với thực tiễn tại địa phương, thúc đẩy hợp tác giữa chính quyền và các đối tác, đồng thời, luôn đưa tiếng nói, nhu cầu của cộng đồng vào quá trình tìm kiếm giải pháp. Với các góc nhìn từ nhà nước, doanh nghiệp, cơ quan đào tạo - nghiên cứu, đối tác quốc tế và địa phương, ông Kiều Việt Cường mong muốn được lắng nghe những kinh nghiệm và gợi mở về cách cùng hành động, cùng học hỏi và duy trì kết quả hợp tác. Qua đó, khái niệm "Chính phủ sẵn sàng trước tương lai" sẽ được cụ thể hóa bằng khả năng chủ động trước những thay đổi và đáp ứng tốt hơn những nhu cầu của người dân.
Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và sự đồng hành từ khu vực doanh nghiệp
Tham luận mở đầu, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công đã làm rõ vai trò kiến tạo, điều phối của nhà nước trong việc gắn kết năng lực toàn hệ thống. Theo PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, việc thực thi các nhiệm vụ phát triển hiện nay luôn cần một gói năng lực thực thi đi kèm, và năng lực này không còn là trách nhiệm riêng lẻ của cơ quan nhà nước. Trước các thách thức phức hợp như phát triển nhà ở xã hội, biến đổi khí hậu hay an sinh xã hội, năng lực nội sinh của nhà nước là rất quan trọng nhưng chưa đủ. Do đó, việc kết nối nhà nước với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, nhà trường và các đối tác quốc tế để hình thành một hệ sinh thái quan hệ đối tác là yêu cầu cấp thiết.
Để hệ sinh thái này vận hành hiệu quả, cần tập trung vào 4 trọng tâm: (1) Nhận diện đúng bản chất bài toán phát triển để xác định chính xác gói năng lực cần huy động; (2) Xây dựng khung quy định rõ ràng ở cả trung ương và địa phương để vận hành sự kết nối thường xuyên, thay vì chỉ phối hợp theo từng dự án ngắn hạn; (3) Chọn lọc các chủ thể có năng lực bài bản, phù hợp với yêu cầu của hệ sinh thái; (4) Thiết lập cơ chế chia sẻ lợi ích hợp lý để tạo động lực đồng hành lâu dài giữa các bên. Cốt lõi của mô hình này phải vận hành theo phương thức "đồng kiến tạo" (Co-creation). Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, điều phối và định hướng giá trị công; doanh nghiệp đóng góp công nghệ, nguồn lực và thị trường; viện nghiên cứu, nhà trường cung cấp tri thức, phản biện và đào tạo; đối tác quốc tế chia sẻ kinh nghiệm và mạng lưới toàn cầu. Việc cùng xác định bài toán và cùng kiến tạo giải pháp sẽ giúp nâng cao tối đa năng lực thực thi và tạo ra giá trị công bền vững cho xã hội.
Ở góc độ doanh nghiệp, TS. Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ ra rằng, khu vực tư nhân sở hữu kinh nghiệm thị trường phong phú và năng lực đổi mới sáng tạo dồi dào – những yếu tố giúp chính quyền nhận diện sớm các rủi ro cũng như nhu cầu phát triển mới. Thúc đẩy cơ chế đối thoại chính sách thường xuyên và hợp tác trong các lĩnh vực chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo sẽ giúp dung hòa lợi ích kinh tế của doanh nghiệp với mục tiêu phát triển bền vững của cộng đồng. Sự đồng hành này chỉ thực sự lâu dài khi các bên thiết lập được mục tiêu rõ ràng, cơ chế chia sẻ rủi ro và hài hòa lợi lợi ích.
Từ góc độ của VCCI và cộng đồng doanh nghiệp, để sự đồng hành của khu vực tư nhân đóng góp thiết thực nhất vào các mục tiêu phát triển bền vững ở địa phương, chúng tôi tập trung vào 3 trụ cột hợp tác trọng tâm: Xây dựng công cụ đo lường phát triển bền vững (Bộ chỉ số CSI) đây là công cụ đắc lực giúp doanh nghiệp ở mọi quy mô tự đo lường, áp dụng quản trị xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về phát thải và môi trường để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; Thúc đẩy đối thoại và tham vấn chính sách; Duy trì các diễn đàn hợp tác thường xuyên.
Sự đồng hành giữa Nhà nước và doanh nghiệp chỉ thực sự hiệu quả khi được thể chế hóa bằng các công cụ đo lường cụ thể, kênh đối thoại đa chiều và cơ chế hợp tác thường xuyên. VCCI cam kết tiếp tục làm cầu nối vững chắc để cộng đồng doanh nghiệp đồng hành cùng Chính phủ và các địa phương hướng tới phát triển bền vững.
Gắn kết tri thức nghiên cứu và hợp tác quốc tế vào năng lực nội sinh
TS. Kristoffer B. Berse, Hiệu trưởng Trường Hành chính và Quản trị công, Đại học Philippines (NCPAG) đã chia sẻ kinh nghiệm về quản trị rủi ro và tư vấn khoa học trong chính sách công. Trước những biến động lớn, như biến đổi khí hậu hay thiên tai, các trường đại học cần tư duy lại toàn bộ vai trò của mình: không chỉ là nơi đào tạo lý thuyết hay sản xuất tri thức đơn thuần, mà phải trở thành "đối tác tri thức" (Knowledge Partners) chiến lược của Chính phủ.
Để kết nối tri thức nghiên cứu với công tác quản trị và chuẩn bị trước tương lai, TS. Kristoffer B. Berse cho thấy, cần tập trung vào 3 trụ cột đổi mới: đổi mới chương trình đào tạo và trang bị kỹ năng mới thay vì chỉ dạy các chuyên môn truyền thống; nghiên cứu nhanh và thử nghiệm chính sách; thúc đẩy hợp tác liên ngành và kết nối cộng đồng. Đúng như Albert Einstein đã nói: "Chúng ta không thể mong đợi kết quả mới nếu cứ tiếp tục làm theo cách cũ." Việc thay đổi phương thức đào tạo và nghiên cứu chính là chìa khóa để xây dựng một chính phủ linh hoạt và sẵn sàng trước tương lai.
Đánh giá về tầm quan trọng của nguồn lực quốc tế, bà Karen Dalkie, Phó Chủ tịch phụ trách Phát triển và Quan hệ đối tác, Cơ quan Giáo dục quốc tế Canada (CBIE) đơn vị đang hợp tác trực tiếp với APAG trong dự án quản trị địa phương bao trùm khẳng định: hợp tác quốc tế chỉ tạo ra giá trị bền vững khi tri thức và kinh nghiệm quốc tế được chuyển hóa thành năng lực nội sinh của cơ quan đối tác.
Bà Karen Dalkie chia sẻ 4 nguyên tắc cốt lõi để xây dựng quan hệ đối tác quốc tế bền vững: (1) Bắt đầu từ quan hệ đồng hành, không bắt đầu từ dự án hợp tác quốc tế hiệu quả phải xây dựng trên nền tảng niềm tin, giá trị chung và tầm nhìn dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào các dự án ngắn hạn hay sản phẩm đầu ra đơn thuần; (2) Tránh bất bình đẳng quyền lực và đồng sở hữu (Shared Ownership) cần chủ động loại bỏ sự lệch pha quyền lực thường thấy trong các chương trình hỗ trợ phát triển. CBIE và APAG đã cùng nhau định hình tầm nhìn, thiết kế sáng kiến và đưa ra mọi quyết định chiến lược; (3) Học hỏi hai chiều và phát huy chuyên gia nội địa hợp tác tri thức không phải là sự truyền tải một chiều từ quốc tế sang Việt Nam. (4) Duy trì tính linh hoạt (Agility) để luôn thích ứng.
Thực tiễn triển khai tại địa phương và thước đo từ sự hài lòng của người dân
Minh chứng cho tính hiệu quả của mô hình hợp tác trong thực tiễn, ông Nguyễn Dương Anh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế đã chia sẻ bài học thực tế từ quá trình chuyển đổi số và phát triển đô thị thông minh. Với tiêu điểm là ứng dụng Hue-S, đã chứng minh rằng công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi tạo ra được một không gian số mở để chính quyền, doanh nghiệp và người dân cùng tham gia đồng kiến tạo. Từ bài toán bảo tồn các giá trị di sản truyền thống song hành với yêu cầu đô thị hóa hiện đại, Huế đã không chọn cách xử lý vụ việc đơn lẻ mà quyết định định hình một không gian số toàn diện, giúp lan tỏa tri thức và gắn kết cộng đồng. Thành công của Hue-S không chỉ dừng lại ở các chỉ số kỹ thuật hay việc bao phủ mà cốt lõi nằm ở sự thay đổi mối quan hệ tương tác: người dân không còn thụ động "chờ nghe - chấp hành" mà có thể trực tiếp phản ánh, tương tác và nhận câu hỏi, trả lời từ chính quyền chỉ trong vòng 24 - 48 giờ. Sự phản hồi minh bạch, coi ý kiến của người dân là thước đo trách nhiệm quản lý đã xây dựng được niềm tin số sâu sắc giữa người dân và chính quyền.
Kinh nghiệm từ thành phố Huế cho thấy, để các sáng kiến hợp tác vận hành trơn tru và lâu dài, địa phương cần chú trọng chuẩn bị hạ tầng nhân lực, cơ chế kinh phí vận hành minh bạch và khả năng chia sẻ dữ liệu liên thông giữa các cấp.
Khép lại phiên thảo luận, bà Đỗ Thanh Huyền, chuyên gia phân tích chính sách và chương trình về quản trị bao trùm, UNDP tại Việt Nam, khẳng định: Người dân là đối tượng trực tiếp thụ hưởng kết quả của quản trị. Dựa trên kinh nghiệm từ Chỉ số hiệu quả Quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) và các nghiên cứu chuyên sâu về nhóm yếu thế, bà Huyền khẳng định bằng chứng từ phản hồi của người dân là cơ sở quan trọng nhất để điều chỉnh và hoàn thiện chính sách. Để xây dựng một chính quyền sẵn sàng trước tương lai, theo bà Thanh Huyền nền công vụ cần tập trung phát triển đội ngũ cán bộ công chức dựa trên 5 thuộc tính năng lực cốt lõi: tính quản trị linh hoạt (dám thử nghiệm mô hình Sandbox); khả năng dự báo và thích ứng chính sách trước tốc độ chuyển đổi số nhanh chóng; năng lực quản trị dựa trên dữ liệu sạch và đúng để tiên liệu rủi ro; tính chủ động của cả trung ương, địa phương và các đối tác đồng hành; và đặc biệt là tính chân thực, thiết thực trong từng hành động công vụ để mang lại giá trị thật cho xã hội. Điển hình như trong dịch vụ công trực tuyến, chính quyền cần đẩy mạnh mô hình "dịch vụ công điện tử lưu động" mang thiết bị về tận vùng sâu, vùng xa hỗ trợ trực tiếp người dân. Việc chú trọng nâng cao 5 thuộc tính này sẽ giúp Việt Nam xây dựng thành công một chính phủ kiến tạo, bao trùm và phát triển bền vững.
Theo bà, một chính phủ sẵn sàng trước tương lai phải là một chính phủ biết lắng nghe sự đa dạng trong trải nghiệm của người dân, từ phụ nữ, người cao tuổi đến người khuyết tật. Việc kết nối bằng chứng thực tiễn với đối thoại chính sách sẽ giúp các sáng kiến hợp tác không chỉ dừng lại ở quy mô thí điểm mà có thể nhân rộng, tạo lan tỏa bền vững trên phạm vi toàn quốc.
Phát biểu tổng kết Tọa đàm, ông Kiều Việt Cường đánh giá cao những chia sẻ mang tính chiến lược và giàu giá trị thực tiễn từ các diễn giả. Từ đó, tổng kết tọa đàm bàn tròn qua 3 thông điệp cốt lõi: Thứ nhất, quan hệ đối tác phải bắt đầu từ chính nhiệm vụ phát triển cụ thể để kết nối đúng tri thức, công nghệ và nguồn lực; Thứ hai, kết quả hợp tác phải được chuyển hóa thành năng lực thực thi lâu dài cho cơ quan chuyên trách địa phương thông qua nghiên cứu, thử nghiệm và bảo đảm nguồn lực vận hành bền vững; Thứ ba, thước đo giá trị của mọi quan hệ đối tác chính là sự hài lòng và lợi ích thực sự của người dân khi được tiếp cận dịch vụ tốt hơn, được lắng nghe và phản hồi kịp thời. Chính sự linh hoạt, chủ động kết nối tri thức đa bên và không ngừng học hỏi để phục vụ cộng đồng ngày càng tốt hơn chính là cốt lõi của một "Chính phủ sẵn sàng trước tương lai”
Những thông điệp, kinh nghiệm và đề xuất tại Tọa đàm bàn tròn sẽ được Ban Tổ chức tổng hợp thành các khuyến nghị chính sách quan trọng gửi tới Diễn đàn Quốc tế thường niên về quản trị công năm 2026. Đây sẽ là cơ sở thực tiễn giá trị, đóng góp tích cực vào nỗ lực xây dựng một nền công vụ hiện đại, linh hoạt, bao trùm và phát triển bền vững tại Việt Nam trong giai đoạn mới.
Nhóm phóng viên