Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công 2026: Xác lập chín thông điệp chính sách bản lề cho giai đoạn phát triển mới

(apag.edu.vn) - Trong khuôn khổ phiên họp toàn thể sáng ngày 07/10/2026 tại Hà Nội, Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026 đã đúc kết và chính thức công bố Báo cáo tổng hợp cùng Chín thông điệp chính sách chủ chốt. Đây là kết quả làm việc khoa học, nghiêm túc và toàn diện từ các nhà quản lý, chuyên gia hàng đầu trong nước và quốc tế sau ba ngày thảo luận sôi nổi.

Khép lại 20 phiên thảo luận chuyên đề về quản trị công hiện đại

Trải qua ba ngày làm việc sôi nổi với các phiên toàn thể, đối thoại chính sách, thảo luận bàn tròn và 20 phiên chuyên đề, Diễn đàn đã xem xét toàn diện các khía cạnh quản trị công: từ cải cách thể chế, tổ trúc bộ máy chính phủ, phân cấp phân quyền, quản trị địa phương đến đổi mới sáng tạo, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), dự báo chiến lược, quản trị bao trùm và hợp tác quốc tế.

Xuyên suốt các phiên làm việc, Diễn đàn thống nhất nhận định: Trong bối cảnh phát triển đầy biến động và gia tăng yếu tố bất định, các chính phủ cần tăng cường năng lực quản trị, khả năng thực thi và tính linh hoạt để giải quyết dứt điểm các bài toán hiện tại, đồng thời tích lũy năng lực sẵn sàng cho tương lai.

Ban Tổ chức Diễn đàn đã tổng hợp các thảo luận và chính thức công bố Chín thông điệp chính:

1. Đặt người dân và tính bao trùm vào trung tâm của quản trị

Nhu cầu của người dân phải là kim chỉ nam cho cải cách thể chế, thiết kế chính sách, cung cấp dịch vụ công và đánh giá sự phát triển. Tính bao trùm đòi hỏi phải xem xét ngay từ đầu ai có thể tham gia, ai hưởng lợi và ai có nguy cơ bị bỏ lại phía sau - đặc biệt là khi đưa vào sử dụng các công nghệ hay mô hình dịch vụ mới. Sự tham gia thực chất của người dân, cộng đồng và doanh nghiệp sẽ giúp chính quyền nhận diện những rào cản mà dữ liệu hành chính thuần túy dễ bỏ sót.

2. Chuyển hóa cải cách thể chế thành năng lực thực thi

Cải cách thể chế, tái cấu trúc bộ máy, phân cấp phân quyền và chuyển đổi số chỉ đạt mục đích khi hệ thống vận hành hiệu quả trong thực tế. Trách nhiệm rõ ràng phải đi liền với đội ngũ cán bộ đủ năng lực, nguồn lực tài chính, công cụ phù hợp và quy trình khả thi. Thẩm quyền phải tương thích với năng lực thực thi. Đối với Việt Nam, khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tiếp tục tinh gọn bộ máy, trọng tâm giai đoạn tới phải là bảo đảm các sắp xếp mới hoạt động thông suốt, tăng cường phối hợp liên ngành và tạo ra năng lực mới ngay bên trong hệ thống.

3. Làm cho phân cấp và phân quyền mang lại hiệu quả cho cộng đồng

Phân cấp, phân quyền hiệu quả đòi hỏi sự phân biệt rõ ràng giữa chuyển giao nhiệm vụ hành chính thuần túy với trao quyền quyết định thực chất. Khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Việt Nam, cần tập trung nâng cao năng lực thể chế địa phương, bảo đảm chính quyền cấp cơ sở có đủ nhân lực, tài chính, dữ liệu và công cụ tương xứng với trách nhiệm. Đồng thời, cần bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của người dân đối với các dịch vụ công thiết yếu giữa các cộng đồng.

4. Chuyển hóa nguồn lực phát triển thành các năng lực bền vững

Các nguồn lực gồm vốn, nhân lực, khoa học công nghệ, dữ liệu, tài nguyên, doanh nghiệp và đối tác quốc tế chỉ phát huy tối đa giá trị khi được kết nối với các ưu tiên phát triển rõ ràng. Các quyết định phát triển cần được đánh giá cả ở kết quả trước mắt lẫn các năng lực chiến lược tích lũy được cho tương lai (như làm chủ công nghệ, nhân lực chất lượng cao, doanh nghiệp cạnh tranh, thể chế mạnh). Quản trị phát triển phải đem lại kết quả hôm nay trong khi mở rộng năng lực cho tầm nhìn 2030 và 2045.

5. Sử dụng chuyển đổi số để cải thiện dịch vụ công

Chuyển đổi số đòi hỏi tái thiết kế quy trình và tổ chức dịch vụ xung quanh hành trình của người dân và doanh nghiệp. Đầu tư công nghệ phải đi sau nhu cầu dịch vụ thực tế và phản hồi của người dùng, lấy sự tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí của người dân làm thước đo thành công. Cần duy trì các kênh hỗ trợ trực tiếp cho nhóm yếu thế khó tiếp cận môi trường số, đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu, quyền riêng tư và chất lượng phân tích trong ra quyết định.

6. Đưa dự báo chiến lược và học hỏi theo chu trình vào quy trình chính sách và thực thi

Dự báo chiến lược giúp chính phủ nhận diện các tín hiệu mới, phân tích các kịch bản tương lai và kiểm chứng giả định chính sách để chủ động chuẩn bị sớm trước các biến động. Sự chủ động này phải đi liền với năng lực học hỏi của thể chế: kết quả thực thi và phản hồi thực tế phải quay trở lại phục vụ việc điều chỉnh chính sách. Cần tạo không gian an toàn cho sự thử nghiệm, kiểm chứng và thích ứng chính sách trong mức độ rủi ro kiểm soát được.

7. Tăng cường sử dụng và quản trị trí tuệ nhân tạo (AI)

AI mở ra nhiều cơ hội nâng cao hiệu suất làm việc hành chính, phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định. Để hiện thực hóa lợi ích này, các cơ quan công quyền cần phát triển năng lực sử dụng AI có trách nhiệm, gắn với kiểm soát chất lượng dữ liệu, tính minh bạch, công bằng và khả năng kiểm toán. Đánh giá chuyên môn và sự giám sát thực chất của con người vẫn là yếu tố quyết định; AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không làm suy giảm trách nhiệm giải trình công.

8. Đầu tư vào kỹ năng con người trong suốt quá trình chuyển đổi

Năng lực thể chế phụ thuộc vào năng lực của đội ngũ công chức và lực lượng lao động. Quá trình chuyển đổi đòi hỏi đầu tư liên tục vào giáo dục, đào tạo nghề và học tập suốt đời. Cán bộ, công chức cần nâng cao kỹ năng phân tích dữ liệu, làm việc xuyên ranh giới thể chế và thực thi đánh giá chuyên môn trong môi trường số/AI. Cần thúc đẩy hợp tác giữa Chính phủ, các cơ sở đào tạo và khu vực tư nhân để kết nối đào tạo với nhu cầu thực tiễn.

9. Tổ chức đối tác trong nước và quốc tế xung quanh các bài toán và kết quả chung

Các thách thức phát triển hiện đại thường mang tính liên ngành, liên vùng và vượt khỏi ranh giới của một cơ quan. Năng lực nhà nước thể hiện ở khả năng thu hút và tổ chức sự tham gia của các bên (doanh nghiệp, viện-trường, tổ chức quốc tế) xung quanh các bài toán chung. Trong hợp tác quốc tế, Việt Nam cần chủ động chuyển từ "tham gia" sang "đóng góp", chia sẻ các tri thức, kinh nghiệm thực tiễn từ 40 năm Đổi mới, cải cách thể chế và quản trị địa phương tới cộng đồng quốc tế.

Chuyển hóa năng lực quản trị thành kết quả phát triển thực tiễn

Phát biểu tại Diễn đàn, TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công khẳng định: Giá trị cốt lõi của chín thông điệp chính nằm ở việc kết nối đồng bộ cải cách thể chế, phân cấp phân quyền, ứng dụng công nghệ và phát triển kỹ năng thành một chu trình liên tục giữa thực thi - học hỏi - trách nhiệm giải trình.

Trong thời gian tới, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Hành chính và Quản trị công sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương cùng các đối tác quốc tế (như UNDP, EROPA...) để cụ thể hóa các kết quả của Diễn đàn. Các bên sẽ đẩy mạnh triển khai các chương trình nghiên cứu so sánh, đối thoại chính sách, đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý và tổ chức thử nghiệm các mô hình quản trị tiên tiến vào thực tiễn, góp phần xây dựng một nền quản trị công hiện đại, hiệu lực và hiệu quả vì sự phát triển của đất nước./.

Như Ngọc - APAG Media