Tọa đàm khoa học: “Công bố bài báo khoa học trên Tạp chí Quản lý nhà nước theo chuẩn quốc tế”

(apag.edu.vn) - Sáng ngày 25/9/2026, tại Hà Nội, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề "Công bố bài báo khoa học trên Tạp chí Quản lý nhà nước theo chuẩn quốc tế". TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện; TS. Nguyễn Quang Vinh, Tổng Biên tập Tạp chí Quản lý nhà nước, đồng chủ trì. Tọa đàm được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến nối cầu tới các phân hiệu của Học viện.

Tham dự Tọa đàm, về phía đại biểu khách mời có: PGS.TS. Phạm Thái Bình,  Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học và Công nghệ giao thông, Trường Đại học Giao thông vận tải; PGS.TS. Nguyễn Vũ Hùng, Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế và Phát triển, Trường Đại học Kinh tế quốc dân; TS. Ngô Thị Ngọc Anh, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế và Quản lý, Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS.TS. Từ Thuý Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương. Về phía Học viện Hành chính và Quản trị công có: PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện; PGS.TS. Lương Thanh Cường, Phó Giám đốc Học viện; đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc và trực thuộc Học viện; các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành về khoa học hành chính, quản lý nhà nước, quản trị công và xuất bản học thuật; các thành viên Hội đồng Biên tập, đội ngũ biên tập viên, phản biện của Tạp chí Quản lý nhà nước.

Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, TS. Nguyễn Quang Vinh, Tổng Biên tập Tạp chí Quản lý nhà nước nhấn mạnh, Toạ đàm diễn ra trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá hàng đầu; cùng Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ giáo dục đại học, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học. Bên cạnh đó, hoạt động xuất bản khoa học hiện nay cũng đang thay đổi sâu sắc dưới tác động của chuyển đổi số, khoa học mở, trí tuệ nhân tạo tạo sinh và sự cạnh tranh ảnh hưởng học thuật toàn cầu. Thực hiện nhiệm vụ do Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh giao, Tạp chí Quản lý nhà nước đang tích cực nâng cấp toàn diện để gia nhập hệ thống trích dẫn quốc tế Scopus. Mục tiêu cốt lõi của tiến trình này là đưa các vấn đề nghiên cứu về khoa học hành chính, quản lý nhà nước và quản trị công của Việt Nam vào không gian đối thoại khoa học quốc tế. TS. Nguyễn Quang Vinh khẳng định, Tạp chí không đơn thuần là nơi đăng tải kết quả nghiên cứu mà phải trở thành một thiết chế của đời sống học thuật, nơi tri thức được thẩm định, phản biện nghiêm túc và là cầu nối giữa cộng đồng khoa học Việt Nam với thế giới.

Để thực hiện mục tiêu đó, TS. Nguyễn Quang Vinh đã đưa ra 5 nhóm vấn đề trọng tâm bao gồm: (1) Chất lượng nguồn bài và năng lực công bố khoa học; (2) Quản trị tạp chí và chuyên nghiệp hóa quy trình xuất bản; (3) Liêm chính học thuật và sử dụng AI có trách nhiệm; (4) Hạ tầng số, dữ liệu và khả năng hiển thị quốc tế; (5) Quốc tế hóa và phát triển hệ sinh thái học thuật. Tạp chí cũng đề xuất lộ trình cụ thể đến năm 2030 với các mục tiêu, tiêu chuẩn bài viết, giải pháp quản trị, hạ tầng công nghệ và cam kết nguồn lực để phát triển chuyên nghiệp, bền vững.

Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ các tạp chí đã đạt chuẩn quốc tế, PGS.TS. Phạm Thái Bình, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học và Công nghệ giao thông cho biết, hiện nay các nhà nghiên cứu Việt Nam phải tiêu tốn khoản kinh phí rất lớn (trung bình 2.000 USD/bài) để đăng bài trên các tạp chí quốc tế, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực xuất bản nội địa. Từ bài học thực tế đưa Tạp chí KH&CN Giao thông đạt chuẩn Scopus trong 3 năm và nâng hạng từ Q4 lên Q3, ông nhấn mạnh quan điểm “Scopus là kết quả, không phải đích đến máy móc”. Ba yếu tố nền tảng được nhấn mạnh, gồm: sự quan tâm, đầu tư của lãnh đạo cơ sở chủ quản; vai trò kiến tạo mạng lưới của người đứng đầu tạp chí và một hệ sinh thái khoa học đủ mạnh với các nhóm nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia, đối tác học thuật trong và ngoài nước. Cùng với đó, tạp chí cần đẩy mạnh chuyển đổi số từ OJS đến hệ thống xuất bản riêng và xây dựng chính sách sử dụng AI minh bạch, có trách nhiệm.

Trình bày tham luận về tính độc lập học thuật, mô hình phát triển tạp chí khoa học quốc tế và trách nhiệm học thuật trong sử dụng trí tuệ nhân tạo, PGS.TS. Nguyễn Vũ Hùng, Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế và Phát triển, Trường Đại học Kinh tế quốc dân đã chia sẻ về định hướng phát triển tạp chí khoa học quốc tế, tính độc lập học thuật và trách nhiệm ứng dụng AI. Ông nhấn mạnh, tạp chí khoa học phải là một diễn đàn tranh luận, phản biện và lan tỏa tri thức thực chất chứ không đơn thuần là nơi đăng bài. Theo PGS.TS. Nguyễn Vũ Hùng, các chỉ số quốc tế (Scopus, Impact Factor, trích dẫn...) tuy quan trọng nhưng thước đo cốt lõi của tạp chí nằm ở quy trình phản biện nghiêm túc, minh bạch và sự bình đẳng đối với mọi tác giả. Nhằm phát triển tạp chí tiệm cận chuẩn mực quốc tế, PGS.TS. Nguyễn Vũ Hùng đề xuất 3 yếu tố nền tảng: sự cam kết và đầu tư bài bản từ cơ quan chủ quản về nguồn lực lẫn công nghệ; tính độc lập khách quan trong các quyết định biên tập và học thuật; sự đa dạng, năng lực thực chất của Hội đồng Biên tập, đội ngũ phản biện và mạng lưới tác giả. Bên cạnh đó, tạp chí nên tập trung vào các chuyên ngành sâu thay vì dàn trải đa ngành để định hình bản sắc riêng biệt, giữ vững triết lý "chất lượng đi trước, chỉ số theo sau". Khi tạp chí tạo ra giá trị khoa học thực sự, sự quan tâm và lượt trích dẫn từ cộng đồng nghiên cứu sẽ đến một cách tự nhiên.

Phát biểu ý kiến tại Tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công đánh giá cao các ý kiến tâm huyết của các chuyên gia , nhà khoa học và đại biểu chia sẻ về phát triển tạp chí khoa học theo hướng chuẩn hóa và hội nhập quốc tế. PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến khẳng định, việc đưa Tạp chí Quản lý nhà nước tiệm cận tiêu chuẩn Scopus là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển khoa học dài hạn của Học viện. Quá trình này cần được triển khai thực chất và đột phá, tập trung vào đổi mới mô hình quản trị, nâng cao chất lượng nghiên cứu, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh và mở rộng hợp tác quốc tế. Việc nâng cao vị thế của Tạp chí không chỉ khẳng định uy tín của riêng Tạp chí mà còn góp phần nâng cao tầm vóc khoa học của toàn Học viện trên trường quốc tế.

Bên cạnh đó, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến lưu ý chất lượng của Tạp chí luôn bắt nguồn từ chất lượng của các công trình nghiên cứu. Học viện sẽ tập trung phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, đẩy mạnh hợp tác với các chuyên gia, cơ sở đào tạo trong và ngoài nước, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách và môi trường học thuật nhằm tạo động lực cho các nhà khoa học sáng tạo. Cùng với đó, Tạp chí Quản lý nhà nước cần chuẩn hóa quy trình biên tập, phản biện theo hướng minh bạch, chuyên nghiệp và khách quan; kết hợp ứng dụng công nghệ hiện đại và mở rộng mạng lưới học thuật quốc tế. Đây sẽ là chìa khóa để nâng cao chất lượng bài viết, thu hút các nghiên cứu giá trị và đưa tri thức khoa học Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới.

Nói về phương pháp nâng cao chất lượng bài viết, PGS.TS. Nguyễn Nghị Thanh nhấn mạnh bài báo khoa học theo chuẩn quốc tế cần thoát khỏi lối viết “lý luận - thực trạng - giải pháp” truyền thống. PGS.TS. Nguyễn Nghị Thanh cho rằng, người nghiên cứu cần làm chủ các phương pháp định lượng, thống kê, mô hình và kỹ thuật phân tích phù hợp; đồng thời, phải kiểm soát chặt chẽ nguồn dữ liệu, phương thức thu thập, hồ sơ và độ tin cậy của dữ liệu. Về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra khả năng hỗ trợ lập trình, mô phỏng, xử lý và tạo dữ liệu, nhưng đặt ra yêu cầu kiểm soát mới đối với nhà nghiên cứu: cần phân biệt rõ dữ liệu thực với dữ liệu mô phỏng, dữ liệu tạo sinh và kiểm chứng nguồn dữ liệu; không thể sử dụng AI để thay thế việc kiểm chứng và trách nhiệm khoa học của nhà nghiên cứu. Đối với tạp chí, việc lựa chọn mô hình phát triển cần dựa trên điều kiện thực tế, nguồn lực và mục tiêu chất lượng; dù lựa chọn con đường nào, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng nghiên cứu, quy trình khoa học và khả năng tạo ra những đóng góp có giá trị.

Phát biểu ý kiến tại Tọa đàm, TS. Lê Thu Hương, Khoa Kinh tế, Học viện Hành chính và Quản trị công đề xuất thành lập các nhóm nghiên cứu mạnh để hỗ trợ giảng viên, chuyển trọng tâm từ tư duy chạy theo số lượng sang chú trọng chất lượng thực chất và giá trị của sản phẩm khoa học. Các nhóm nghiên cứu cần gắn với những lĩnh vực thế mạnh của Học viện, đồng thời mở rộng kết nối với các nhà khoa học, chuyên gia và tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước. Đây được xem là cơ sở quan trọng để nâng cao năng lực nghiên cứu, mở rộng mạng lưới học thuật và tạo ra những sản phẩm khoa học có chất lượng. Học viện cần chuyển trọng tâm từ tư duy chạy theo số lượng công bố sang chú trọng chất lượng, năng lực nghiên cứu và giá trị của sản phẩm khoa học. Việc nâng cao số lượng công bố quốc tế cần đi cùng với việc xây dựng năng lực thực chất cho đội ngũ, nhất là đối với những giảng viên có năng lực và định hướng nghiên cứu quốc tế. Cơ chế hỗ trợ, ghi nhận hoạt động nghiên cứu, công bố quốc tế và tham gia các mạng lưới học thuật cần được tiếp tục hoàn thiện để tạo động lực cho giảng viên. Trong đó, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu và công bố khoa học cần được hướng dẫn cụ thể, bảo đảm khai thác được lợi ích của công nghệ nhưng vẫn giữ vững tính liêm chính học thuật.

Với những chia sẻ về quy trình xuất bản, TS. Ngô Thị Ngọc Anh, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế và Quản lý, Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định nâng cao chất lượng bài viết và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình biên tập là yêu cầu xuyên suốt. Dù việc yêu cầu chỉnh sửa bản thảo nhiều lần dễ gây áp lực cho các tác giả đặc biệt là những người chưa quen với chuẩn mực xuất bản quốc tế  nhưng đây là khâu bắt buộc để giữ vững uy tín và thương hiệu cho Tạp chí. Bà nhấn mạnh sự uy tín và độ tin cậy chính là nền tảng cốt lõi trong tiến trình phát triển. Từ thực tiễn đó, TS. Ngô Thị Ngọc Anh đề xuất tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý bản thảo. Việc số hóa toàn bộ các khâu từ tiếp nhận, trao đổi với tác giả đến theo dõi phản biện sẽ tối ưu hiệu quả quản trị và giảm tải cho đội ngũ biên tập. Ngoài ra, trí tuệ nhân tạo có thể được khai thác như một công cụ hỗ trợ hữu ích, miễn là được quản lý trong một quy trình thống nhất và tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực về đạo đức xuất bản học thuật.

Chia sẻ từ kinh nghiệm thực tiễn của một đơn vị đã có lộ trình tiệm cận các hệ thống chỉ mục quốc tế, PGS.TS. Từ Thúy Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Ngoại thương nhận định việc cộng đồng học thuật Việt Nam ngày càng chú trọng tới Scopus và Web of Science là minh chứng rõ nét cho quyết tâm hội nhập và nâng tầm chất lượng khoa học. Tuy nhiên, PGS.TS. Từ Thúy Anh lưu ý rằng việc đạt được các tiêu chuẩn quốc tế chỉ là bước đầu. Bởi lẽ các bộ tiêu chí luôn thay đổi theo thời gian, tạp chí cần tập trung xây dựng năng lực nội tại và thiết lập cơ chế cải tiến liên tục, thay vì coi việc đạt một chứng nhận hay chỉ số cụ thể là điểm dừng.

Bên cạnh các chỉ số công bố và lượt trích dẫn, PGS.TS. Từ Thúy Anh nhấn mạnh tầm quan trọng của tác động xã hội, giá trị thực tiễn cùng những đóng góp thiết thực cho công tác quản lý và hoạch định chính sách. Giá trị của bài báo khoa học không chỉ nằm ở số lượt trích dẫn, mà cốt lõi là khả năng tạo ra tri thức mới giúp giải quyết các vấn đề thực tiễn. Việc nâng cao chất lượng tạp chí đòi hỏi sự hài hòa giữa tiêu chí về số lượng, tiến độ xuất bản, chỉ tiêu KPI với chất lượng học thuật thực chất. Việc tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế sẽ là đòn bẩy để chuẩn hóa toàn bộ quy trình biên tập, phản biện và xuất bản; song mục tiêu cốt lõi vẫn phải là nâng cao chất lượng nội dung cùng năng lực chuyên môn của đội ngũ tác giả, phản biện và biên tập viên. Để chuẩn bị cho lộ trình gia nhập Scopus và Web of Science, PGS.TS. Từ Thúy Anh đề xuất xây dựng một hệ sinh thái nguồn lực đồng bộ bao gồm: nhân lực chuyên trách chất lượng cao, mạng lưới nghiên cứu rộng khắp, đi kèm với đầu tư vững chắc về công nghệ, tài chính và truyền thông. Trong đó, lượt trích dẫn phải đến từ giá trị thực của bài viết; truyền thông đóng vai trò lan tỏa tri thức khoa học đến cộng đồng; còn việc hợp tác với các nhà xuất bản quốc tế là giải pháp hỗ trợ để nâng cao năng lực nội tại của tạp chí.

Phát biểu kết luận Tọa đàm, TS. Bùi Phương Đình, Phó Giám đốc Học viện trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, chuyên gia, đại biểu và khẳng định quốc tế hóa là một quá trình liên tục nhằm nâng cao uy tín và năng lực học thuật. TS. Bùi Phương Đình nhấn mạnh, nâng tầm Tạp chí Quản lý nhà nước theo chuẩn mực quốc tế phải bắt đầu từ nâng cao chất lượng nghiên cứu và xây dựng hệ sinh thái học thuật đủ mạnh trong Học viện. Cùng với phát triển đội ngũ, nhóm nghiên cứu và mạng lưới học thuật, Tạp chí cần chuẩn hóa, số hóa, minh bạch quy trình biên tập, xuất bản, tăng cường tự chủ học thuật và chủ động thích ứng với AI. Quốc tế hóa không phải là đích đến ở một chỉ số hay danh mục mà là quá trình liên tục nâng cao chất lượng, uy tín và năng lực học thuật của Tạp chí Trên cơ sở các trao đổi tại Tọa đàm, Tạp chí Quản lý nhà nước sẽ cụ thể hóa thành các giải pháp trọng tâm về chuẩn hóa bài viết, liêm chính học thuật, tối ưu hóa quy trình biên tập - phản biện, hạ tầng số và phát triển nguồn bài. Đây sẽ là nền tảng vững chắc để Tạp chí phát triển chuyên nghiệp, bền vững, từng bước hội nhập sâu rộng vào cộng đồng học thuật khu vực và thế giới.

Hoài Thu