Tọa đàm khoa học: Quản trị tích hợp phát triển cấp xã trong bối cảnh đổi mới quản trị địa phương

(apag.edu.vn) - Sáng ngày 25/8/2026, Học viện Hành chính và Quản trị công đã tổ chức buổi Tọa đàm khoa học với chủ đề: "Quản trị tích hợp phát triển cấp xã: Kết nối không gian, lĩnh vực, chủ thể và nguồn lực trong bối cảnh đổi mới quản trị địa phương". Tọa đàm được tổ chức nhằm phục vụ công tác xây dựng tài liệu và tình huống giảng dạy chuyên đề bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ chủ chốt cấp xã trên phạm vi toàn quốc. PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện và PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Hải, Trưởng Khoa Hành chính học, đồng chủ trì buổi Tọa đàm.

Tham dự buổi tọa đàm có PGS.TS. Lương Thanh Cường, Phó Giám đốc Học viện, lãnh đạo các đơn vị thuộc và trực thuộc Học viện, các giảng viên và các nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý công và chuyên ngành Luật (Khóa 24 đợt 1 năm 2026) cùng điểm cầu trực tuyến tại Phân hiệu Tp. Hồ Chí Minh.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện nhấn mạnh, chủ đề "quản trị tích hợp phát triển cấp xã" dựa trên 4 yếu tố cốt lõi: không gian, lĩnh vực, chủ thể, nguồn lực là một vấn đề rất mới, mang tính thời sự cao và đang đặt ra nhiều đòi hỏi từ thực tiễn đổi mới quản trị địa phương. Giám đốc Học viện định hướng Tọa đàm trao đổi cần đi thẳng vào bản chất vấn đề, vượt qua các hình thức báo cáo hành chính thông thường để đạt đến tầm nhận thức sâu sắc hơn.

PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến đã gợi mở các nhóm vấn đề trọng tâm cần tập trung thảo luận: làm rõ khái niệm, bản chất, các yếu tố cấu thành và đặc trưng của phương thức quản trị tích hợp phát triển ở cấp xã trong bối cảnh hiện nay; làm rõ thẩm quyền ban hành, thẩm quyền quyết định, cơ chế phối hợp của các chủ thể công quyền trong bối cảnh thực thi chính sách đồng thời xác định các điều kiện bảo đảm tính khả thi của mô hình quản trị hiện đại. Thông qua những phân tích và trao đổi, Tọa đàm góp phần cung cấp những luận cứ khoa học có giá trị, trang bị cho đội ngũ nhân lực chất lượng cao nền tảng tri thức cần thiết để phục vụ hiệu quả công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến nhấn mạnh, trong bối cảnh đời sống kinh tế - xã hội không ngừng biến đổi, các nhà khoa học và nghiên cứu sinh cần chủ động đào sâu lý luận, mở rộng tầm nhìn để đưa ra những chỉ dẫn khoa học có giá trị ứng dụng. Đối với lĩnh vực Quản lý công, nghiên cứu cần hướng tới nhận diện và giải quyết những vấn đề mới nảy sinh trong quản trị; đối với lĩnh vực Luật, cần tiếp cận thể chế theo toàn bộ vòng đời, từ nhận diện vấn đề, hoạch định, tổ chức thực thi đến điều chỉnh, đánh giá và hoàn thiện, qua đó đáp ứng kịp thời những biến chuyển nhanh chóng của đời sống xã hội.

Cũng tại buổi Tọa đàm, Giám đốc Học viện đặc biệt nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu sinh cả hai ngành Quản lý công và Luật. Đối với lĩnh vực Quản lý công, nghiên cứu cần hướng tới nhận diện và giải quyết những vấn đề mới nảy sinh trong quản trị; đối với lĩnh vực Luật việc nghiên cứu không chỉ dừng lại ở góc độ nhà nước pháp quyền thuần túy, mà cần nhìn nhận toàn bộ vòng đời của thể chế từ nhận diện vấn đề, hoạch định, thực thi đến điều chỉnh, đánh giá và hoàn thiện nhằm đáp ứng sự chuyển động nhanh chóng của thực tiễn.

Tại Tọa đàm, nghiên cứu sinh Thân Trung Kiên khẳng định tính thiết thực của chủ đề Tọa đàm, đặc biệt trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp, vấn đề “quản trị tích hợp phát triển cấp xã” càng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực phối hợp liên ngành và xử lý các vấn đề phức tạp ở cấp xã. Nghiên cứu sinh cũng nêu bật mô hình hiệu quả tại phường Từ Sơn nhờ chủ động số hóa dữ liệu di tích, phân công trách nhiệm rõ ràng, đẩy mạnh xã hội hóa và gắn bảo tồn với phát triển du lịch vùng Thủ đô; đồng thời, nghiên cứu sinh cũng phản ánh thực trạng phân tán trong chuyển đổi số khi cán bộ cơ sở phải vận hành đồng thời quá nhiều phần mềm chuyên ngành riêng lẻ, dẫn đến thao tác trùng lặp và phiền hà cho người dân khi phải khai báo nhiều lần. Từ thực tiễn đó, nghiên cứu sinh đề xuất cần sớm xây dựng một phần mềm tích hợp dùng chung trong giải quyết thủ tục hành chính nhằm tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản trị địa phương.

Chia sẻ tại Tọa đàm, nghiên cứu sinh Nguyễn Đức Minh đã đóng góp góc nhìn thực tiễn về quản trị tích hợp trong cải cách thủ tục hành chính từ trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp. Theo nghiên cứu sinh, quản trị tích hợp là yêu cầu bắt buộc khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp nhằm bù đắp khoảng cách thích ứng do áp lực công việc dồn về cấp xã trong bối cảnh biên chế và ngân sách hạn chế. Nghiên cứu sinh đề xuất lấy toàn bộ chuỗi thủ tục hành chính làm đơn vị phân tích thay vì các thủ tục riêng lẻ, đồng thời đo lường hiệu quả qua 3 chỉ số cốt lõi: số đầu mối tiếp xúc, số lần kê khai lại thông tin và tổng thời gian xử lý cả chuỗi để hướng tới giảm chi phí tuân thủ pháp luật. Nghiên cứu sinh gợi mở việc phân loại 4 nhóm dịch vụ công theo chuẩn OECD nhằm mở rộng năng lực cung ứng dịch vụ hành chính công mà không làm tăng biên chế. Muốn khu vực tư tham gia hiệu quả, chính quyền cần bảo đảm tính dự đoán được về danh mục công việc, tiêu chí lựa chọn và cơ chế xử lý rủi ro. Đây cũng là định hướng nhằm đánh giá tác động của quản trị tích hợp đối với việc tối ưu hóa quy trình và giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho người dân, doanh nghiệp.

Tại Tọa đàm, nghiên cứu sinh Phạm Xuân Khánh đưa ra trường hợp phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh để làm rõ vai trò của quản trị tích hợp trong giải quyết các vấn đề phức tạp ở cấp cơ sở, nhất là tại địa bàn có diện tích nhỏ, mật độ dân số cao. Thực tiễn cho thấy, hiệu quả quản trị không thể chỉ dựa vào một cơ quan chuyên môn mà đòi hỏi sự phối hợp liên ngành, liên cấp và huy động sự tham gia của cộng đồng. NCS. Phạm Xuân Khánh nêu 2 ví dụ điển hình: Trong quản lý trật tự đô thị, phường Tân Định tổ chức phối hợp giữa cơ quan kinh tế - hạ tầng với công an, mặt trận, các đoàn thể, khu phố và người dân để xử lý các điểm nóng; Đối với chương trình khám sức khỏe toàn dân, thay vì giao cho trạm y tế vốn quá tải, phường Tân Định thành lập các tổ công tác đa lực lượng tại khu phố, kết nối nguồn lực y tế, công an, quân sự, đoàn thể và cơ sở khám chữa bệnh, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Những trường hợp này cho thấy, quản trị tích hợp giúp kết nối các chủ thể, phân bổ và khai thác hiệu quả nguồn lực, từ đó nâng cao năng lực giải quyết vấn đề ở cấp cơ sở. Từ thực tiễn đó, ông Khánh đề xuất cần có các tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ, góp phần hỗ trợ địa phương chuyển từ tư duy quản lý đơn ngành sang tư duy quản trị tích hợp, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phục vụ nhân dân.

Phát biểu tại Tọa đàm, nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thanh Thúy tập trung làm rõ yêu cầu quản trị tích hợp phát triển cấp xã trong lĩnh vực văn hóa - thể thao tại TP. Hồ Chí Minh, trong bối cảnh Thành phố hướng tới mục tiêu trở thành đô thị đáng sống và xây dựng siêu đô thị sáng tạo. Theo đó, quản trị địa phương cần chuyển từ tư duy hành chính, mệnh lệnh sang quản trị phục vụ, lấy chất lượng sống và sự thụ hưởng của người dân làm mục tiêu, đồng thời tăng cường khả năng kết nối không gian, nguồn lực và các chủ thể.

Nghiên cứu sinh nhấn mạnh vai trò của người dân và các nhóm xã hội trong quản trị địa phương thông qua cơ chế giám sát, đồng kiến tạo và đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp, thanh niên, công nhân, nông dân. Theo đó, việc huy động sự tham gia của các chủ thể xã hội cần được cụ thể hóa trong từng lĩnh vực, trong đó văn hóa là một không gian quan trọng để tạo lập và lan tỏa các giá trị công. Trong lĩnh vực văn hóa, việc đưa nghệ thuật vào giáo dục phổ thông được xem là một hướng đi góp phần bồi dưỡng giá trị nhân văn cho thế hệ trẻ. Qua đó, quản trị tích hợp không chỉ hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý mà còn nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần, hướng tới mục tiêu xây dựng một đô thị đáng sống và phát triển bền vững.

Tọa đàm cũng nhận được nhiều ý kiến tham luận, trong đó, tập trung vào các nội dung: Quản trị tích hợp đòi hỏi chuyển từ tư duy quản lý đơn ngành, dựa vào nguồn lực nhà nước sang phương thức quản trị kết nối, trong đó các chủ thể, không gian, lĩnh vực, thể chế và đa dạng nguồn lực được huy động và phối hợp trong một chỉnh thể thống nhất; cùng với việc tăng cường năng lực thực thi, tích hợp dữ liệu và nâng cao trách nhiệm giải trình, quản trị tích hợp cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn, vượt qua tư duy nhiệm kỳ và hướng tới phòng ngừa rủi ro, phát triển bền vững; hiệu quả quản trị không được đo bằng số lượng hoạt động đã thực hiện mà bằng những giá trị công thực tế tạo ra, mức độ hài lòng, chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của người dân.

Phát biểu tổng kết Tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Hải, Trưởng Khoa Hành chính học khẳng định quản trị tích hợp là yêu cầu phát triển khách quan xuất phát từ thực tiễn tinh gọn bộ máy và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Quá trình triển khai tại các ngành và địa phương cho thấy quản trị tích hợp đã bước đầu đi vào đời sống thông qua việc kết nối chủ thể, không gian, nguồn lực và thể chế. Tuy nhiên, việc thực thi trên thực tế vẫn đối mặt với nhiều khó khăn và điểm nghẽn như sự phân mảnh dữ liệu, hạn chế trong chuyển đổi số, cũng như năng lực thích ứng của đội ngũ cán bộ công chức cấp cơ sở. 

PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Hải nhấn mạnh hiệu quả của quản trị tích hợp không chỉ phụ thuộc vào nền tảng thể chế, nguồn lực hay cơ chế phối hợp mà còn được quyết định bởi năng lực thực thi, văn hóa, niềm tin và tinh thần trách nhiệm của các chủ thể tham gia. Vì vậy, mục tiêu cuối cùng của quản trị tích hợp là tạo lập giá trị công, nâng cao chất lượng phục vụ và chất lượng cuộc sống của người dân. PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Hải đánh giá Tọa đàm chính là nơi kết nối giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn công vụ, qua đó góp phần nhận diện những vấn đề đặt ra từ cơ sở và gợi mở các hướng nghiên cứu, hoàn thiện chính sách trong thời gian tới.

 

Hoài Thu