Định hướng và giải pháp quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số

(apag.edu.vn) - Sáng ngày 15/6/2026, tại Học viện Hành chính và Quản trị công, Ban Chủ nhiệm đề tài khoa học cấp Bộ trọng điểm “Quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số” tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề “Định hướng và giải pháp quản trị phát triển xã hội của Việt Nam trên nền tảng số”. Tọa đàm do GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu, Phó Chủ nhiệm đề tài chủ trì.

 

Tham dự Tọa đàm có nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý giàu kinh nghiệm trong các lĩnh vực quản trị công, chuyển đổi số và phát triển xã hội như: TS. Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội; TS. Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ (VINASA); GS.TS. Phan Xuân Sơn, nguyên Phó Viện trưởng, nguyên Chánh Văn phòng Đề án 1677, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS.TS. Võ Kim Sơn, nguyên Trưởng khoa Tổ chức và Quản lý Nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Ngô Thành Can, nguyên Phó Trưởng khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Nguyễn Hữu Hải, nguyên Trưởng khoa Hành chính học, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Nguyễn Minh Phương, nguyên giảng viên cao cấp Học viện Hành chính và Quản trị công; TS. Chu Xuân Khánh, nguyên Trưởng khoa Quản lý nhà nước về xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia; TS. Nguyễn Thị Hường, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Hành chính, Học viện Hành chính Quốc gia; ông Nguyễn Trí Dũng, Ủy viên Ban Chỉ đạo các công trình dự án trọng điểm quốc gia lĩnh vực đường sắt; PGS.TS. Ngô Phúc Hạnh, Học viện Chính sách và Phát triển; lãnh đạo một số khoa, đơn vị của Học viện Hành chính và Quản trị công cùng giảng viên, học viên, nghiên cứu sinh.

Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu nhấn mạnh, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy và phương thức quản trị phát triển xã hội ở Việt Nam. Theo đó, quản trị phát triển xã hội trong bối cảnh mới không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quản lý nhà nước mà cần hướng tới xây dựng mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu số, nền tảng số và sự tham gia tích cực của người dân.

GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu cho rằng, nền tảng số ngày càng trở thành hạ tầng quan trọng kết nối Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, chất lượng cung ứng dịch vụ công cũng như năng lực giải quyết các vấn đề xã hội. Trong tiến trình đó, người dân cần được đặt ở vị trí trung tâm, vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể tham gia vào quá trình quản trị và phát triển xã hội. Từ thực tiễn trên, ông đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi về những xu hướng và vấn đề đặt ra đối với quản trị phát triển xã hội trong thời kỳ chuyển đổi số; các định hướng xây dựng mô hình quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số; đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế, chính sách, hạ tầng số, dữ liệu số, nguồn nhân lực số và cơ chế phối hợp đa chủ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản trị trong giai đoạn tới.

Tại Tọa đàm, PGS.TS. Võ Kim Sơn cho rằng quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số không đơn thuần là việc ứng dụng công nghệ vào quản lý xã hội mà là sự hình thành một phương thức quản trị mới dựa trên tương tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội trong môi trường số. Theo ông, nền tảng số đang trở thành điều kiện tất yếu của phát triển xã hội hiện đại, song đây cũng là môi trường luôn biến động do sự thay đổi không ngừng của công nghệ. Điều đó đòi hỏi Chính phủ phải bảo đảm công bằng số, thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ, tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và hạn chế các tác động tiêu cực của không gian mạng. Ông đề xuất việc phát triển xã hội số cần dựa trên các nguyên tắc về sự tham gia của công dân, công bằng xã hội, minh bạch, trách nhiệm giải trình, quan hệ đối tác công - tư và xây dựng hệ sinh thái số an toàn, bền vững.

Với tham luận “Từ chuyển đổi số đến chuyển đổi phương thức quản trị: nền tảng số như một thiết chế mới của quản trị phát triển xã hội”, TS. Nguyễn Sỹ Dũng khẳng định, chuyển đổi số thực chất là quá trình chuyển đổi căn bản phương thức quản trị quốc gia và quản trị phát triển xã hội, chứ không chỉ là số hóa quy trình hay ứng dụng công nghệ thông tin. Theo ông, điều cốt lõi là tận dụng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số để đổi mới cách thức Nhà nước nhận diện thực tiễn, hoạch định chính sách, tổ chức thực thi và tạo ra giá trị công cho xã hội. Ông đặc biệt nhấn mạnh rằng nền tảng số đang dần trở thành một thiết chế mới của quản trị xã hội khi trực tiếp thực hiện các chức năng như thu thập và xử lý dữ liệu, kết nối các chủ thể, điều phối hành vi, tạo lập niềm tin và nâng cao trách nhiệm giải trình. Vì vậy, quản trị xã hội trong kỷ nguyên số cần được tiếp cận từ góc độ thiết chế chứ không chỉ từ góc độ công nghệ.

Tham luận về “Xã hội số trong tổng thể chuyển đổi số quốc gia và một số khuyến nghị”, TS. Nguyễn Nhật Quang cho rằng xã hội số cần được xác định là một trụ cột quan trọng ngang tầm với chính quyền số và kinh tế số trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Theo ông, chuyển đổi số là quá trình kiến tạo một môi trường xã hội mới dựa trên kết nối số và dữ liệu số, trong đó người dân vừa là đối tượng thụ hưởng vừa là chủ thể tham gia quản trị xã hội. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần phát triển các nền tảng số chính danh nhằm kết nối người dân với nhau và với chính quyền, thúc đẩy dân chủ cơ sở, tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong quản trị xã hội. Đồng thời, việc phổ cập kỹ năng số và nâng cao năng lực số cho người dân là điều kiện tiên quyết để xây dựng một xã hội số toàn diện và bao trùm.

Ở góc độ phát triển hạ tầng số, TS. Chu Xuân Khánh trình bày tham luận về phát triển và vận hành nền tảng số dùng chung phục vụ quản trị phát triển xã hội. Ông nhận định các nền tảng số dùng chung, đặc biệt là nền tảng số quốc gia, cần được xem là hạ tầng chiến lược và công cụ cốt lõi để xây dựng mô hình quản trị hiện đại, liên thông và lấy dữ liệu làm nền tảng. Theo ông, quản trị phát triển xã hội trong kỷ nguyên số không thể dựa trên các hệ thống riêng lẻ mà cần được thực hiện trên các nền tảng dùng chung nhằm chuẩn hóa dữ liệu, kết nối các chủ thể và chia sẻ nguồn lực. Ông đề xuất bốn định hướng quan trọng gồm: xây dựng hệ thống nền tảng số dùng chung trên quy mô quốc gia; chuẩn hóa và liên thông dữ liệu ngay từ khâu thiết kế; xây dựng mô hình vận hành bền vững với sự tham gia của Nhà nước và doanh nghiệp công nghệ; đồng thời nâng cao năng lực khai thác, sử dụng nền tảng số của các cơ quan, tổ chức và người dân.

Bên cạnh các tham luận chính, Tọa đàm còn nhận được nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận của các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự. Các ý kiến đều thống nhất rằng quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số trước hết là quá trình đổi mới thể chế và phương thức quản trị, trong đó cần xác định rõ vai trò kiến tạo, điều phối của Nhà nước; hoàn thiện cơ chế phân công, phân cấp, phân quyền hợp lý giữa các cấp chính quyền; bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của người dân đối với các dịch vụ công và các chính sách an sinh xã hội.

Các đại biểu cũng cho rằng nền tảng số cần được nhìn nhận như một thiết chế số tổng hợp, tích hợp các yếu tố chính trị, xã hội và kỹ thuật, vận hành trên cơ sở dữ liệu, quy tắc và quy trình thống nhất nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và giảm sự phụ thuộc vào các phương thức xử lý thủ công truyền thống. Để hiện thực hóa mục tiêu này, yếu tố then chốt là phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực số cho các chủ thể tham gia. Điều đó đòi hỏi phải xây dựng đội ngũ chuyên gia chất lượng cao, phát huy vai trò của người đứng đầu trong tổ chức thực thi, đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp đối với cơ quan quản lý nhà nước, đội ngũ thực thi cũng như người dân và doanh nghiệp. Đặc biệt, cần quan tâm thu hẹp khoảng cách về hạ tầng và kỹ năng số, nâng cao năng lực số cho người dân thông qua các mô hình hỗ trợ tại cơ sở như Tổ công nghệ số cộng đồng.

Kết luận Tọa đàm, GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu trân trọng cảm ơn những ý kiến tâm huyết, sâu sắc của các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự. Ông khẳng định các ý kiến trao đổi tại Tọa đàm đã góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn về quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số, đồng thời cung cấp những luận cứ khoa học quan trọng để Ban Chủ nhiệm đề tài tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu. Các ý kiến đều thống nhất rằng nền tảng số không chỉ là công cụ kỹ thuật mà đã trở thành môi trường, nguồn lực và phương thức quan trọng để nhận diện, dự báo, điều tiết và giải quyết các vấn đề xã hội. Quản trị phát triển xã hội trên nền tảng số cần lấy con người làm trung tâm, lấy dữ liệu làm cơ sở, lấy thể chế làm bảo đảm, lấy công nghệ làm phương tiện và lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo, hướng tới xây dựng một xã hội số phát triển toàn diện, bao trùm và bền vững trong thời kỳ mới.

Hải Long - APAG Media