Năng lực chính quyền cấp xã trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Tọa đàm thu hút sự quan tâm của lãnh đạo Phân hiệu, các thành viên Hội đồng Khoa học và Đào tạo, lãnh đạo các đơn vị, các nhà khoa học, giảng viên, tác giả có bài tham luận cùng đông đảo sinh viên ngành Quản lý nhà nước tham dự trực tiếp.

Phát biểu đề dẫn tọa đàm, ThS. Nguyễn Thị Thu Hà - Quyền Trưởng khoa Khoa Hành chính và Quản trị nhấn mạnh, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã và đang tạo ra những thay đổi căn bản trong tổ chức và vận hành bộ máy chính quyền cấp cơ sở. Trong bối cảnh đó, năng lực của chính quyền cấp xã trở thành yếu tố quyết định đến hiệu lực, hiệu quả quản trị địa phương cũng như chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Việc tổ chức tọa đàm khoa học nhằm trao đổi, làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan là hết sức cần thiết.

Phát biểu định hướng tọa đàm, TS. Nguyễn Thị Phương - Phó Giám đốc Phân hiệu khẳng định, nghiên cứu về năng lực chính quyền cấp xã không chỉ có ý nghĩa học thuật mà còn mang giá trị thực tiễn cao, phục vụ trực tiếp cho quá trình cải cách hành chính, đổi mới quản trị địa phương và hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian tới.

Khung lý thuyết về năng lực chính quyền cấp xã

Phiên thứ nhất của tọa đàm tập trung thảo luận về khung lý thuyết và cơ sở khoa học của năng lực chính quyền cấp xã trong bối cảnh quản trị hiện đại.

Trong tham luận “Khái niệm hóa ‘Năng lực chính quyền địa phương’: Một nghiên cứu ban đầu”, TS. Nguyễn Trang Thu (Khoa Hành chính và Quản trị) tiếp cận khái niệm năng lực chính quyền địa phương dựa trên các khung lý thuyết của UNDP, WB và OECD. Các tác giả cho rằng, năng lực chính quyền địa phương cần được hiểu là khả năng thực hiện chức năng, nhiệm vụ và đạt được các mục tiêu phát triển địa phương một cách bền vững, hiệu quả. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả đề xuất định nghĩa về năng lực chính quyền cấp xã ở Việt Nam, làm nền tảng lý luận cho việc xây dựng công cụ đo lường và các giải pháp nâng cao năng lực trong thực tiễn.

Tiếp cận từ góc nhìn triết học chính trị, Lê Văn Phúc - Phòng Quản lý đào tạo và Khoa học trong tham luận “Năng lực cốt lõi của chính quyền cấp xã trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp” đã phân tích sâu các năng lực nền tảng của chính quyền cấp xã. Theo tác giả, trong mô hình mới, chính quyền cấp xã cần hội tụ năm năng lực cốt lõi, bao gồm: hiện thực hóa quyền lực chính trị vào đời sống xã hội; kiến tạo trật tự chính trị - pháp lý chính đáng; phục vụ con người như mục tiêu tối thượng của quyền lực; điều hòa xung đột và gắn kết cộng đồng; đồng thời tự giới hạn quyền lực và thực hiện trách nhiệm giải trình trước Nhân dân.

Thực trạng năng lực chính quyền cấp xã từ thực tiễn địa phương

Phiên thứ hai của tọa đàm tập trung phản ánh thực trạng năng lực thực thi của chính quyền cấp xã từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh và kinh nghiệm một số địa phương.

Trong tham luận “Những khó khăn của cấp xã khi triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Nhìn từ thực tiễn phường Chánh Hưng”, ThS. NCS. Hồ Quốc Tịnh - Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Nhiêu Lộc, TP. Hồ Chí Minh đã phân tích những khó khăn của chính quyền cấp xã khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp qua thực tiễn phường Chánh Hưng (TP.HCM), nổi bật là tình trạng quá tải công việc, thiếu hụt nhân sự và bất cập trong tổ chức vận hành. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chủ yếu: (1) đổi mới cách phân bổ biên chế theo tải công việc thực tế; (2) xây dựng lộ trình sắp xếp, bố trí nhân sự phù hợp, bảo đảm vận hành liên tục; (3) tái tổ chức lực lượng hỗ trợ và tăng cường phối hợp liên ngành; (4) đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện quy trình giải quyết thủ tục hành chính nhằm giảm áp lực cho tuyến cơ sở.

Cùng bàn về yêu cầu nâng cao năng lực chính quyền cấp xã, TS. Nguyễn Xuân Tiến - Khoa Hành chính và Quản trị trong tham luận “Nâng cao năng lực chính quyền cấp xã từ yêu cầu quản trị đô thị hiện đại tại TP. Hồ Chí Minh” cho rằng, bối cảnh đô thị lớn đặt ra những áp lực đặc thù đối với cấp xã, đòi hỏi chính quyền cơ sở phải chuyển từ tư duy quản lý hành chính truyền thống sang tư duy quản trị hiện đại, dựa trên dữ liệu, tích hợp đa ngành và hướng tới cung ứng dịch vụ công đô thị chất lượng cao.

Các khuyến nghị, giải pháp nâng cao năng lực chính quyền cấp xã

Phiên thứ ba của tọa đàm tập trung thảo luận các giải pháp và khuyến nghị chính sách. Trong tham luận “Hoàn thiện vị trí việc làm gắn với tạo động lực cho cán bộ, công chức trẻ trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại TP. Hồ Chí Minh”, ThS. Châu Tiến Lộc - Khoa Hành chính và Quản trị nhấn mạnh vai trò nền tảng của vị trí việc làm trong quản trị nguồn nhân lực công. Theo tác giả, việc gắn vị trí việc làm với khung năng lực, kết quả đầu ra và lộ trình phát triển nghề nghiệp là giải pháp then chốt nhằm tạo động lực làm việc cho đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là cán bộ trẻ trong bối cảnh tinh gọn tổ chức.

Phần thảo luận tại tọa đàm diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi sâu sắc của TS. Nguyễn Thế Tài, các giảng viên Khoa Hành chính và Quản trị như ThS. Lê Thị Hoài Thương, ThS. Lê Thị Phương Thảo, ThS. Lê Đức Hiền, TS. Nguyễn Trang Thu, TS. Nguyễn Minh Lý, cùng sự tham gia trao đổi của sinh viên. Các ý kiến tập trung làm rõ mối quan hệ giữa năng lực chính quyền cấp xã với năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức; vấn đề tạo động lực làm việc, thích ứng với thay đổi và áp lực công vụ trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Kết luận tọa đàm

Kết luận tọa đàm, TS. Trần Thị Vành Khuyên đánh giá cao chất lượng các tham luận và ý kiến trao đổi, đồng thời khẳng định những kết quả của tọa đàm sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các giải pháp và khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao năng lực của chính quyền cấp xã, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, đổi mới quản trị địa phương và phát triển bền vững trong bối cảnh hiện nay.