Học viện Hành chính và Quản trị công tham dự Đối thoại khu vực về Quản trị sẵn sàng trước tương lai tại Bhutan

Đối thoại do Chính phủ Hoàng gia Bhutan phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Tập đoàn Quản trị Chandler (Chandler Governance Group - CGG) tổ chức, với sự tham gia của hơn 100 đại biểu là lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia quản trị và đại diện các tổ chức quốc tế trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Quản trị sẵn sàng trước tương lai: Yêu cầu phát triển năng lực của Nhà nước trong bối cảnh mới

Đối thoại diễn ra trong bối cảnh các quốc gia đang phải ứng phó với những biến đổi sâu sắc về kinh tế, công nghệ, dân số, môi trường và những thách thức phát triển ngày càng phức tạp. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, biến đổi khí hậu, những biến động của thị trường lao động và sự thay đổi trong kỳ vọng của người dân đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực của các chính phủ trong nhận diện vấn đề, hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện.

Phát biểu khai mạc Đối thoại, Thủ tướng Bhutan Dasho Tshering Tobgay nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thể chế hóa tầm nhìn dài hạn của lãnh đạo thành năng lực quản trị bền vững của Nhà nước, giúp chính phủ chủ động dự báo, chuẩn bị và ứng phó hiệu quả với những biến đổi và thách thức trong tương lai.

Trọng tâm của Đối thoại là cách tiếp cận quản trị sẵn sàng trước tương lai, được UNDP phát triển trên cơ sở ba nhóm năng lực có quan hệ chặt chẽ: dự báo (anticipation), thích ứng (adaptability) và hành động linh hoạt (agility). Năng lực dự báo giúp chính phủ nhận diện sớm những xu hướng, rủi ro và cơ hội phát triển; năng lực thích ứng cho phép điều chỉnh chính sách, phương thức hoạt động trên cơ sở bằng chứng và kinh nghiệm thực tiễn; năng lực hành động linh hoạt thể hiện ở khả năng huy động nguồn lực, phối hợp và tổ chức thực hiện kịp thời, phù hợp với những yêu cầu mới. Điểm đáng chú ý của cách tiếp cận này là đặt trọng tâm đánh giá năng lực quản trị vào khả năng vận hành và tạo ra kết quả. Một quốc gia có thể có hệ thống chiến lược, quy định và cơ cấu tổ chức tương đối hoàn chỉnh, nhưng hiệu quả quản trị còn phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa những điều kiện đó thành quyết định phù hợp, sự phối hợp hiệu quả và kết quả thực tế đối với người dân.

Các phiên thảo luận đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm về đổi mới quản trị và tổ chức thực thi chính sách. Bhutan giới thiệu các sáng kiến gắn kết nghiên cứu, đổi mới chính sách với cơ chế thúc đẩy thực hiện; Singapore chia sẻ kinh nghiệm phát triển nền tảng số dùng chung, quản trị dữ liệu và cung ứng dịch vụ công theo nhu cầu của người dân; Sri Lanka trao đổi về hiện đại hóa dịch vụ hành chính; Thái Lan giới thiệu những phương pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng chính sách. Những kinh nghiệm này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của phối hợp liên ngành, chia sẻ dữ liệu, học hỏi từ thực tiễn và huy động sự tham gia của các chủ thể xã hội trong giải quyết những vấn đề công phức tạp.

Một nội dung quan trọng của Đối thoại là giới thiệu và thảo luận phương pháp xây dựng Chỉ số Quản trị sẵn sàng trước tương lai (FRGI), do UNDP và CGG phối hợp phát triển. Khung đánh giá được xây dựng trên ba trụ cột năng lực quản trị, cụ thể hóa thành 12 chỉ báo, với phương pháp xem xét bằng chứng về mức độ thể chế hóa, khả năng vận hành và kết quả thực tế. Việt Nam là một trong những quốc gia tham gia quá trình thí điểm phương pháp đánh giá.

Phát biểu tại phiên thảo luận, bà Phạm Thị Quỳnh Hoa, đại diện Học viện Hành chính và Quản trị công, đánh giá cao cách tiếp cận của FRGI trong việc đánh giá năng lực quản trị trên cơ sở bằng chứng, qua đó giúp các quốc gia nhận diện điểm nghẽn và xác định ưu tiên cải cách. Bà nhấn mạnh, phương pháp đánh giá cần tôn trọng sự khác biệt về thể chế và mô hình quản trị, lấy năng lực vận hành và kết quả thực tế làm căn cứ, thay vì áp dụng một khuôn mẫu tổ chức chung. Đối với Việt Nam, cần phản ánh đúng đặc điểm của hệ thống chính trị, cơ chế hoạch định, tổ chức thực hiện chính sách và sự tham gia, giám sát của người dân.

Đại diện Học viện đặc biệt lưu ý nguy cơ thiên lệch khi sử dụng trí tuệ nhân tạo để thu thập, phân tích bằng chứng, nhất là việc bỏ sót các nguồn tài liệu bằng ngôn ngữ bản địa. Bà đề nghị tăng cường kiểm chứng thông tin từ nguồn chính thức, bảo đảm sự tham gia của các quốc gia trong rà soát, bổ sung bằng chứng; đồng thời phân biệt rõ chính sách đã ban hành, cơ chế đã vận hành và kết quả thực tế đạt được. Chẳng hạn, phân cấp thẩm quyền chưa đồng nghĩa với việc chính quyền địa phương có đủ nguồn lực và năng lực thực thi. Đây là khoảng cách mà các công cụ đánh giá cần làm rõ để thực sự hỗ trợ cải cách.

Từ thực tiễn cải cách ở Việt Nam, bà Phạm Thị Quỳnh Hoa đề xuất nghiên cứu, tích hợp hợp phần quản trị sẵn sàng trước tương lai, với ba năng lực dự báo, thích ứng và hành động linh hoạt, vào khung năng lực quản trị của chính quyền địa phương hai cấp. Ở cấp tỉnh, cần chú trọng năng lực dự báo phát triển, điều phối liên ngành, phân bổ nguồn lực và hỗ trợ cấp xã; ở cấp xã, tập trung vào khả năng nhận diện sớm vấn đề, tổ chức thực thi chính sách và đáp ứng kịp thời nhu cầu của người dân. Việc đánh giá năng lực cần gắn với những điểm nghẽn cụ thể về thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và phối hợp, làm căn cứ xác định nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng và cải thiện hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương.

Các trao đổi tại Đối thoại cũng đặt ra vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với Việt Nam: phân cấp, phân quyền phải đi đôi với bảo đảm năng lực thực thi. Trong điều kiện vận hành chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số, hiệu quả cải cách phụ thuộc vào sự tương thích giữa thẩm quyền, nguồn lực, năng lực cán bộ, dữ liệu và cơ chế phối hợp, cũng như khả năng điều chỉnh phương thức quản lý trước những yêu cầu mới.

Đối với Học viện Hành chính và Quản trị công, đây là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện khung năng lực quản trị địa phương, bổ sung nội dung quản trị sẵn sàng trước tương lai vào chương trình đào tạo, bồi dưỡng và phát triển các tình huống giảng dạy từ thực tiễn cải cách ở Việt Nam; đồng thời thúc đẩy hợp tác nghiên cứu với UNDP, CGG và các đối tác quốc tế về năng lực quản trị phát triển, thực thi chính sách và quản trị địa phương bao trùm.

Trong khuôn khổ sáng kiến nghiên cứu xây dựng Chỉ số Quản trị sẵn sàng trước tương lai (FRGI) do UNDP và CGG phối hợp triển khai, PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công được mời tham gia Nhóm chuyên gia tham vấn, đóng góp ý kiến về cơ sở lý luận, phương pháp và hệ thống chỉ báo đánh giá năng lực quản trị quốc gia. Việc Học viện tham gia và đóng góp chuyên môn tại Đối thoại khu vực mở ra cơ hội tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học, tham gia phát triển các phương pháp và công cụ đánh giá quản trị, trao đổi kinh nghiệm cải cách và nghiên cứu chính sách. Qua đó, Học viện có điều kiện phát huy năng lực nghiên cứu về hành chính và quản trị công, đóng góp tri thức và thực tiễn cải cách của Việt Nam vào các sáng kiến quốc tế, đồng thời vận dụng kết quả nghiên cứu phục vụ cải cách thể chế, phát triển năng lực quản trị và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng trong giai đoạn mới.